دوره 33، شماره 3 - ( پاییز- در حال انتشار 1405 )
جلد 33 شماره 3 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Research code: 12392700494102022037163072477
Ethics code: IR.IAU.SRB.REC.1404.442
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Emamian H, Jalili Z, Tavakoli R, Zanjani S, Mousafarakhani E. Lived experiences of women in recovery from addiction regarding barriers to and facilitators of relapse: An Interpretive Phenomenological Analysis (IPA) study. J Transl Med Res. 2026; 33 (3)
URL: http://journal.bums.ac.ir/article-1-3629-fa.html
URL: http://journal.bums.ac.ir/article-1-3629-fa.html
امامیان حسین، جلیلی زهرا، توکلی رضا، زنجانی سمانه، موسی فرخانی احسان. تجارب زیسته زنان بهبودیافته از اعتیاد در رابطه‌با موانع و مشوق‌های عود: یک مطالعه پدیدارشناسی تفسیری. تحقیقات پزشکی ترجمانی. 1405; 33 (3)
تجارب زیسته زنان بهبودیافته از اعتیاد در رابطه‌با موانع و مشوق‌های عود: یک مطالعه پدیدارشناسی تفسیری
1- گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2- گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ،jalili403@iau.ac.ir
3- گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
2- گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ،
3- گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
چکیده: (9 مشاهده)
زمینه و هدف: عود به سوءمصرف مواد یکی از چالش‌های اصلی پس از ترک اعتیاد است و آمارها نشان‌دهنده افزایش گرایش زنان به این اختلال است. این مطالعه با هدف واکاوی تجربه زیسته زنان بهبودیافته از عود اعتیاد در شهرستان بردسکن انجام شد.
روش تحقیق: این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری (IPA) و بر پایه چارچوب Smith انجام شد. ۱۲ زن بهبودیافته باسابقه عود، از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و تا رسیدن به اشباع داده‌ها، با مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق مورد مصاحبه قرار گرفتند. هر مصاحبه، پیش از مقایسه میان موردی، به‌صورت ایدئوگرافیک - از طریق خوانش مکرر، یادداشت‌برداری اکتشافی و شکل‌گیری مضامین نوظهور - تحلیل شد و سپس مضامین تجربی گروهی از دل مقایسه میان موارد استخراج گردید. استحکام یافته‌ها بر پایه معیارهای چهارگانه Yardley (حساسیت به بافت؛ تعهد و دقت؛ شفافیت و انسجام؛ تأثیر و اهمیت) ارزیابی شد.
یافته‌ها: تحلیل ۳۸۱ کد اولیه به استخراج ۱۷ مقوله و چهار مضمون تجربی گروهی انجامید: «در آستانه بازگشت: زیستن میان درد، فشار و وسوسه» که در آن درد جسمانی، هیجان‌های مهارنشده، فرسایش احساس ارزشمندی و فشار محیط پیرامون درهم‌تنیده و زمینه‌ساز بازگشت می‌شدند؛ «دیده‌شدن در جمع: یافتن پناهگاه در مسیر بازیابی» که نشان داد حضور همتایان و بازگشت پیوند با خانواده و زندگی، تکیه‌گاه رابطه‌ای ازدست‌رفته را بازمی‌سازد؛ «فراهم‌شدن امکان ماندن در مسیر بازیابی» که آشکار کرد چگونه تحول نقش همسر، بازشناسی خود، و پشتوانه‌های اقتصادی و نهادی، در کنار هم امکان تداوم پاکی را فراهم می‌آورند؛ و «ترس از دیده‌شدن: موانع نامرئی در مسیر کمک‌خواهی» که در آن انگ اجتماعی، کمتر به معنای نبود دسترسی و بیشتر به معنای ترسی هستی‌شناختی از افشاشدن عمل می‌کرد.
نتیجه‌گیری: عود در زنان بهبودیافته، فرایندی چندبُعدی و رابطه‌محور است، نه پیامد ایستای عوامل خطر مستقل از یکدیگر؛ فرایندی که در طول زمان و در بستر رابطه زناشویی، پیوسته بازتعریف می‌شود. مشارکت در گروه‌های خودیار مانند انجمن معتادان گمنام و برخورداری از حمایت اجتماعی عاری از قضاوت، قوی‌ترین عوامل محافظت‌کننده شناسایی‌شده بودند؛ درست به این دلیل که این منابع، همان بازشناسی رابطه‌ای را باز می‌سازند که غیابش، زمینه‌ساز عود بود. مداخلات پیشگیرانه و آموزشی مبتنی بر این تجربه‌های زیسته - به‌ویژه مداخلاتی که حمایت همسر را متغیری پویا، نه ثابت، در نظر بگیرند - می‌توانند اثربخشی برنامه‌های توانمندسازی این قشر را به طور معناداری افزایش دهند.
روش تحقیق: این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری (IPA) و بر پایه چارچوب Smith انجام شد. ۱۲ زن بهبودیافته باسابقه عود، از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و تا رسیدن به اشباع داده‌ها، با مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق مورد مصاحبه قرار گرفتند. هر مصاحبه، پیش از مقایسه میان موردی، به‌صورت ایدئوگرافیک - از طریق خوانش مکرر، یادداشت‌برداری اکتشافی و شکل‌گیری مضامین نوظهور - تحلیل شد و سپس مضامین تجربی گروهی از دل مقایسه میان موارد استخراج گردید. استحکام یافته‌ها بر پایه معیارهای چهارگانه Yardley (حساسیت به بافت؛ تعهد و دقت؛ شفافیت و انسجام؛ تأثیر و اهمیت) ارزیابی شد.
یافته‌ها: تحلیل ۳۸۱ کد اولیه به استخراج ۱۷ مقوله و چهار مضمون تجربی گروهی انجامید: «در آستانه بازگشت: زیستن میان درد، فشار و وسوسه» که در آن درد جسمانی، هیجان‌های مهارنشده، فرسایش احساس ارزشمندی و فشار محیط پیرامون درهم‌تنیده و زمینه‌ساز بازگشت می‌شدند؛ «دیده‌شدن در جمع: یافتن پناهگاه در مسیر بازیابی» که نشان داد حضور همتایان و بازگشت پیوند با خانواده و زندگی، تکیه‌گاه رابطه‌ای ازدست‌رفته را بازمی‌سازد؛ «فراهم‌شدن امکان ماندن در مسیر بازیابی» که آشکار کرد چگونه تحول نقش همسر، بازشناسی خود، و پشتوانه‌های اقتصادی و نهادی، در کنار هم امکان تداوم پاکی را فراهم می‌آورند؛ و «ترس از دیده‌شدن: موانع نامرئی در مسیر کمک‌خواهی» که در آن انگ اجتماعی، کمتر به معنای نبود دسترسی و بیشتر به معنای ترسی هستی‌شناختی از افشاشدن عمل می‌کرد.
نتیجه‌گیری: عود در زنان بهبودیافته، فرایندی چندبُعدی و رابطه‌محور است، نه پیامد ایستای عوامل خطر مستقل از یکدیگر؛ فرایندی که در طول زمان و در بستر رابطه زناشویی، پیوسته بازتعریف می‌شود. مشارکت در گروه‌های خودیار مانند انجمن معتادان گمنام و برخورداری از حمایت اجتماعی عاری از قضاوت، قوی‌ترین عوامل محافظت‌کننده شناسایی‌شده بودند؛ درست به این دلیل که این منابع، همان بازشناسی رابطه‌ای را باز می‌سازند که غیابش، زمینه‌ساز عود بود. مداخلات پیشگیرانه و آموزشی مبتنی بر این تجربه‌های زیسته - به‌ویژه مداخلاتی که حمایت همسر را متغیری پویا، نه ثابت، در نظر بگیرند - می‌توانند اثربخشی برنامه‌های توانمندسازی این قشر را به طور معناداری افزایش دهند.
واژه‌های کلیدی: اختلال‌های مرتبط با مواد، عود، پژوهش کیفی، زنان، گروه‌های خودیار، حمایت اجتماعی، پدیدارشناسی تفسیری
نوع مطالعه: مقاله اصیل پژوهشی |
موضوع مقاله:
روانشناسي باليني
دریافت: 1405/4/24 | پذیرش: 1405/7/12 | انتشار الکترونیک: 1405/7/1
دریافت: 1405/4/24 | پذیرش: 1405/7/12 | انتشار الکترونیک: 1405/7/1
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Attribution-NoneCommercial CC BY-NC