مجله علمی

زمینه و هدف: سردرد پس از پونکسیون سخت شامه (PDPH) یکی از شایع‌ترین عوارض بی‌حسی نخاعی در زنان کاندید سزارین انتخابی است که کیفیت زندگی مادر، تعامل مادر-نوزاد و دوره بستری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این مطالعه با هدف مقایسه اثر دوز سداتیو پروپوفول و دگزامتازون بر شدت و فراوانی PDPH و تغییرات شاخص‌های همودینامیک انجام شد.
روش تحقیق: این کارآزمایی بالینی تصادفی دوسوکور بر روی ۱۳۸ زن باردار (۱۸–۴۵ سال، با وضعیت فیزیکی انجمن متخصصین بیهوشی آمریکا (ASA) کلاس I یا II) در بیمارستان کوثر ارومیه انجام شد. بیماران به‌صورت تصادفی به دو گروه دریافت‌کننده دگزامتازون ۸ میلی‌گرم وریدی تک‌دوز یا انفوزیون پروپوفول ۳۰ میکروگرم بر کیلوگرم در دقیقه (بلافاصله پس از خروج جنین) تقسیم شدند. پیامد اولیه، بروز PDPH طی ۲۴ ساعت اول پس از عمل بود. شدت سردرد بر اساس مقیاس VAS در ۹ زمان پیگیری (۱، ۲ و ۲۴ ساعت و روزهای ۲ تا ۷ پس از عمل) ارزیابی شد.  شدت سردرد با مقیاس VAS در ۹ زمان و شاخص‌های همودینامیک (SBP، DBP، MAP، HR و SpO₂) در چهار زمان ارزیابی گردید. تحلیل داده‌ها با آزمون‌های Mann-Whitney U، Friedman، Chi-square و مدل تحلیل اندازه‌گیری‌های مکرر انجام شد.
یافته‌ها: هیچ تفاوت معنی‌داری بین دو گروه در شدت یا فراوانی PDPH در هیچ زمان پیگیری مشاهده نشد (05/0>P). بیشترین شدت و فراوانی PDPH در ۲۴ ساعت و روز دوم بود و سپس به تدریج کاهش یافت تا روز هفتم تقریباً به صفر رسید. تغییرات همودینامیک در هر دو گروه خفیف، خودمحدودشونده و مشابه بود و هیچ عارضه جدی گزارش نشد.
نتیجه‌گیری: دگزامتازون ۸ میلی‌گرم وریدی و پروپوفول ۳۰ میکروگرم/کیلوگرم/دقیقه تفاوت قابل توجهی در پیشگیری از PDPH ایجاد نکردند و هر دو از نظر ایمنی همودینامیک قابل اعتماد بودند. تمرکز بر عوامل تکنیکی پیشگیرانه توصیه می‌شود.