دوره 33، شماره 1 - ( 3-1405 )
جلد 33 شماره 1 صفحات 5-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mirzavi F, Kazemi T. Together for Health, Stand with Science: A Decade of Global Health Discourse on World Health Day. J Transl Med Res. 2026; 33 (1) :1-5
URL: http://journal.bums.ac.ir/article-1-3610-fa.html
URL: http://journal.bums.ac.ir/article-1-3610-fa.html
میرزاوی فرشاد، کاظمی طوبی. شعار روز جهانی بهداشت 1405: "با هم برای سلامت. در کنار علم بایستیم": مروری بر ده سال گفتمان سلامت جهانی در روز جهانی بهداشت. تحقیقات پزشکی ترجمانی. 1405; 33 (1) :1-5
فرشاد میرزاوی1 
، طوبی کاظمی*2
، طوبی کاظمی*2
1- مرکز تحقیقات بیماریهای قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران
2- مرکز تحقیقات بیماریهای قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران ،drtooba.kazemi@gmail.com
2- مرکز تحقیقات بیماریهای قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران ،
متن کامل [PDF 303 kb]
(70 دریافت)
| چکیده (HTML) (373 مشاهده)
متن کامل: (33 مشاهده)
خوانندگان و پژوهشگران عزیز
روز جهانی بهداشت در دهه اخیر، از یک مناسبت صرفاً نمادین فراتر رفته و به بستری برای بازتاب مهمترین چالشها و تحولات سلامت جهانی تبدیل شده است. این روز هر سال با انتخاب شعاری هدفمند، نهتنها توجه افکار عمومی را به مسائل سلامت جلب میکند، بلکه جهتگیری آینده سیاستهای سلامت در سطح ملی و بینالمللی را نیز تا حدی مشخص میسازد. شعار سال 1405 سازمان جهانی بهداشت با عنوان «با هم برای سلامت؛ در کنار علم بایستیم» بر اهمیت همبستگی جهانی و اتکای نظامهای سلامت به دانش و شواهد علمی تأکید دارد. در جهانی که با چالشهایی مانند بیماریهای نوپدید، تغییرات اقلیمی، نابرابریهای اجتماعی و بحرانهای بهداشتی مواجه است، نقش علم در هدایت تصمیمگیریهای سلامت بیش از هر زمان دیگری برجسته شده است (1).
سلامت تنها یک پدیده زیستی نیست، بلکه مفهومی چندبعدی است که ابعاد اجتماعی، اقتصادی و روانی را نیز در بر میگیرد. دستیابی به سلامت مطلوب برای همه افراد جامعه نیازمند تلاش جمعی و همکاری در سطوح مختلف اجتماعی است. همبستگی اجتماعی در حوزه سلامت به معنای حمایت متقابل افراد جامعه در مواجهه با بحرانها، تضمین دسترسی عادلانه به خدمات بهداشتی و درمانی و مشارکت فعال مردم در حفظ و ارتقای سلامت خود و دیگران است. هنگامی که دولتها، نهادهای مدنی، سازمانهای مردمنهاد، بخش خصوصی و خود مردم در مسیر ارتقای سلامت همسو عمل کنند، امکان مقابله با چالشهای پیچیده سلامت افزایش مییابد و جوامع توانایی بیشتری برای سازگاری با بحرانها پیدا میکنند. این مفهوم همبستگی بهعنوان یکی از عوامل اجتماعی تعیینکننده سلامت مورد توجه پژوهشگران نیز قرار گرفته است (2).
در کنار همبستگی اجتماعی، علم و دانش نیز نقش اساسی در پیشرفت سلامت ایفا میکنند. بسیاری از دستاوردهای بزرگ حوزه سلامت در طول تاریخ، از کشف واکسنها و آنتیبیوتیکها گرفته تا پیشرفتهای چشمگیر در تشخیص و درمان بیماریها، حاصل تلاشهای علمی و پژوهشهای نظاممند بوده است. در دنیای امروز که با تحولات سریع فناوری و پیچیدگیهای جدید در حوزه سلامت مواجه هستیم، اتکا به شواهد علمی و دادههای معتبر به یکی از ارکان اساسی سیاستگذاری سلامت تبدیل شده است. پژوهشهای علمی، فناوریهای نوین پزشکی و برنامهریزی مبتنی بر داده، ابزارهایی مهم برای پیشگیری از بیماریها، ارتقای کیفیت زندگی و افزایش امید به زندگی در جوامع مختلف محسوب میشوند (3).
شعار «با هم برای سلامت؛ در کنار علم بایستیم» در واقع بر پیوند میان این دو مؤلفه اساسی یعنی همبستگی اجتماعی و دانش علمی تأکید میکند. علم بدون همبستگی اجتماعی ممکن است بهطور عادلانه در دسترس همه افراد جامعه قرار نگیرد و شکافهای سلامت را افزایش دهد. در مقابل، همبستگی اجتماعی بدون تکیه بر شواهد علمی نیز نمیتواند پاسخگوی پیچیدگیهای نظام سلامت باشد. از اینرو، تقویت ارتباط میان علم، جامعه و سیاستگذاری سلامت اهمیت ویژهای پیدا میکند. یکی از جلوههای مهم این ارتباط، مقابله با انتشار اطلاعات نادرست در حوزه سلامت است. در عصر شبکههای اجتماعی، اطلاعات نادرست و شبهعلمی میتوانند به سرعت منتشر شوند و بر رفتارهای سلامت مردم تأثیر بگذارند. شبهعلم مجموعهای از باورها و ادعاهاست که در ظاهر شبیه علم به نظر میرسند، از زبان و اصطلاحات علمی استفاده میکنند، اما مبتنی بر شواهد معتبر، آزمونپذیری یا روشهای علمی پذیرفتهشده نیستند. در حوزه سلامت، این نوع ادعاها حتی حساستر هستند زیرا مستقیماً بر زندگی و سلامت انسان تأثیر میگذارند. نمونههایی مانند برخی درمانهای جایگزین بیاساس، ادعاهای اغراقآمیز در مورد درمان بیماریهای جدی یا توصیههایی که صرفاً بر اساس تجربه شخصی هستند، نمونههای رایجی از شبهعلم هستند. مشکل اصلی در اینجا این است که تشخیص بین علم و شبهعلم برای عموم مردم همیشه آسان نیست، به خصوص زمانی که ادعاها با ظاهری قانعکننده و امیدوارکننده ارائه میشوند (4). بنابراین ارتقاء سواد سلامت و فراهم کردن دسترسی مردم به منابع معتبر علمی از مهمترین اقدامات در راستای ایستادن در کنار علم به شمار میرود.
مرور شعارهای روز جهانی بهداشت در ده سال گذشته نشان میدهد که گفتمان سلامت جهانی طی این سالها دچار تحول قابل توجهی شده است (5, 6). در سالهای ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ تمرکز اصلی بر بیماریهای مشخص و چالشهای مستقیم سلامت بود. شعار سال ۲۰۱۶ با عنوان «شکست دیابت» بر اهمیت پیشگیری و کنترل یکی از مهمترین بیماریهای غیرواگیر تأکید داشت و در سال ۲۰۱۷ شعار «افسردگی؛ بیایید صحبت کنیم» توجه جهانی را به سلامت روان جلب کرد. این دوره را میتوان مرحلهای دانست که در آن سازمان جهانی بهداشت تلاش داشت آگاهی عمومی نسبت به بیماریهای شایع و بار فزاینده آنها را افزایش دهد ( شکل 1).
از سال ۲۰۱۸ به بعد، توجه بیشتری به عدالت سلامت و دسترسی همگانی به خدمات سلامت معطوف شد. شعار سال ۲۰۱۸ «پوشش همگانی سلامت؛ هرکسی، هرجا» بر ضرورت دسترسی برابر افراد به خدمات سلامت با کیفیت تأکید داشت. در سال ۲۰۱۹ نیز شعار «سلامت برای همه: هرکسی، هرجا» ادامه همین رویکرد بود و اهمیت نظامهای سلامت فراگیر و مبتنی بر مراقبتهای اولیه را برجسته ساخت.
با آغاز همهگیری COVID‑19 در سال ۲۰۲۰، گفتمان سلامت جهانی وارد مرحلهای تازه شد. در این سال شعار «حمایت از پرستاران و ماماها» به نقش حیاتی نیروی انسانی سلامت در مقابله با بحرانها اشاره داشت. در سال ۲۰۲۱ نیز شعار «ساختن جهانی عادلانهتر و سالمتر» بازتابی از نابرابریهای آشکارشده در دوران پاندمی و ضرورت تقویت عدالت سلامت در سطح جهانی بود. این دو سال نشان دادند که بدون اعتماد عمومی، ارتباط علمی شفاف و سیاستگذاری مبتنی بر شواهد، حتی پیشرفتهترین نظامهای سلامت نیز در برابر بحرانها آسیبپذیر خواهند بود (3, 7).
در ادامه این روند، توجه به پیوند میان سلامت انسان و محیط زیست نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفت. شعار سال ۲۰۲۲ با عنوان «سیاره ما، سلامت ما» به تأثیر تغییرات اقلیمی، آلودگی محیط زیست و تخریب اکوسیستمها بر سلامت انسان پرداخت و مفهوم سلامت سیارهای را در مرکز گفتمان سلامت جهانی قرار داد.
در سالهای بعد نیز موضوع حق دسترسی به سلامت بار دیگر مورد تأکید قرار گرفت. شعار سال ۲۰۲۳ «سلامت برای همه» (7) و شعار سال ۲۰۲۴ «سلامت من، حق من» (5) بر این اصل تأکید داشتند که سلامت یک حق اساسی انسانی است و همه افراد باید از امکان دسترسی عادلانه به خدمات سلامت برخوردار باشند. در ادامه، شعار سال ۲۰۲۵ با عنوان «شروعی سالم، آیندهای امیدبخش» بر اهمیت سلامت در مراحل اولیه زندگی، بهویژه در دوران کودکی و نوجوانی، تأکید داشت و نقش سرمایهگذاری در سلامت نسلهای آینده را برجسته کرد (8).
مجموع این تحولات نشان میدهد که گفتمان سلامت جهانی در یک دهه اخیر از تمرکز صرف بر بیماریها به سمت رویکردی جامعتر حرکت کرده است؛ رویکردی که در آن عدالت سلامت، اعتماد عمومی، عوامل اجتماعی تعیینکننده سلامت و ارتباط میان سلامت انسان و محیط زیست جایگاه برجستهای یافتهاند ( شکل 1).
در این میان، شعار سال 2026 را میتوان نوعی جمعبندی از تجربیات این دهه دانست. تجربه پاندمی (6) و سایر بحرانهای جهانی نشان داد که پیشرفت در حوزه سلامت بدون تکیه بر دانش علمی، ارتباط مؤثر میان پژوهشگران و جامعه، و اعتماد عمومی به نظامهای سلامت امکانپذیر نیست. ایستادن در کنار علم به معنای حمایت از پژوهش، تقویت تولید دادههای معتبر، توسعه آموزش سلامت و فراهم کردن فضایی است که در آن تصمیمگیریهای سلامت بر اساس شواهد علمی انجام شود ( شکل2) (1, 2).
برای نظام سلامت ایران نیز این تحولات جهانی اهمیت ویژهای دارد. کشور ما مانند بسیاری از کشورهای دیگر با چالشهایی نظیر افزایش بیماریهای غیرواگیر، فشارهای اقتصادی بر نظام سلامت، نابرابریهای منطقهای در دسترسی به خدمات و پیامدهای تغییرات اقلیمی مواجه است. در چنین شرایطی، تقویت پژوهشهای بومی، توسعه نظامهای اطلاعات سلامت و استفاده از دادههای علمی در سیاستگذاری میتواند نقش مهمی در بهبود وضعیت سلامت جامعه ایفا کند. همچنین ارتقاء سواد سلامت در میان مردم و تقویت ارتباط میان جامعه علمی و افکار عمومی از جمله اقداماتی است که میتواند به افزایش اعتماد اجتماعی و اثربخشی سیاستهای سلامت کمک کند (2, 9).
در نهایت، شعار «با هم برای سلامت؛ در کنار علم بایستیم» یادآور این واقعیت است که آینده سلامت جهانی به میزان زیادی به توانایی ما در ایجاد تعادل میان همکاری اجتماعی و تکیه بر شواهد علمی بستگی دارد. مرور شعارهای یک دهه گذشته نشان میدهد که نظامهای سلامت برای مواجهه با چالشهای پیچیده عصر حاضر نیازمند رویکردی جامع، مبتنی بر عدالت و متکی بر علم هستند. تنها از طریق چنین رویکردی میتوان مسیر دستیابی به جامعهای سالمتر، پایدارتر و عادلانهتر را هموار ساخت.
شکل 1- شعارهای روز جهانی بهداشت در یک دهه اخیر
شکل 2- شعار روز جهانی بهداشت در سال 2026. تقابل علم با شبه علم
روز جهانی بهداشت در دهه اخیر، از یک مناسبت صرفاً نمادین فراتر رفته و به بستری برای بازتاب مهمترین چالشها و تحولات سلامت جهانی تبدیل شده است. این روز هر سال با انتخاب شعاری هدفمند، نهتنها توجه افکار عمومی را به مسائل سلامت جلب میکند، بلکه جهتگیری آینده سیاستهای سلامت در سطح ملی و بینالمللی را نیز تا حدی مشخص میسازد. شعار سال 1405 سازمان جهانی بهداشت با عنوان «با هم برای سلامت؛ در کنار علم بایستیم» بر اهمیت همبستگی جهانی و اتکای نظامهای سلامت به دانش و شواهد علمی تأکید دارد. در جهانی که با چالشهایی مانند بیماریهای نوپدید، تغییرات اقلیمی، نابرابریهای اجتماعی و بحرانهای بهداشتی مواجه است، نقش علم در هدایت تصمیمگیریهای سلامت بیش از هر زمان دیگری برجسته شده است (1).
سلامت تنها یک پدیده زیستی نیست، بلکه مفهومی چندبعدی است که ابعاد اجتماعی، اقتصادی و روانی را نیز در بر میگیرد. دستیابی به سلامت مطلوب برای همه افراد جامعه نیازمند تلاش جمعی و همکاری در سطوح مختلف اجتماعی است. همبستگی اجتماعی در حوزه سلامت به معنای حمایت متقابل افراد جامعه در مواجهه با بحرانها، تضمین دسترسی عادلانه به خدمات بهداشتی و درمانی و مشارکت فعال مردم در حفظ و ارتقای سلامت خود و دیگران است. هنگامی که دولتها، نهادهای مدنی، سازمانهای مردمنهاد، بخش خصوصی و خود مردم در مسیر ارتقای سلامت همسو عمل کنند، امکان مقابله با چالشهای پیچیده سلامت افزایش مییابد و جوامع توانایی بیشتری برای سازگاری با بحرانها پیدا میکنند. این مفهوم همبستگی بهعنوان یکی از عوامل اجتماعی تعیینکننده سلامت مورد توجه پژوهشگران نیز قرار گرفته است (2).
در کنار همبستگی اجتماعی، علم و دانش نیز نقش اساسی در پیشرفت سلامت ایفا میکنند. بسیاری از دستاوردهای بزرگ حوزه سلامت در طول تاریخ، از کشف واکسنها و آنتیبیوتیکها گرفته تا پیشرفتهای چشمگیر در تشخیص و درمان بیماریها، حاصل تلاشهای علمی و پژوهشهای نظاممند بوده است. در دنیای امروز که با تحولات سریع فناوری و پیچیدگیهای جدید در حوزه سلامت مواجه هستیم، اتکا به شواهد علمی و دادههای معتبر به یکی از ارکان اساسی سیاستگذاری سلامت تبدیل شده است. پژوهشهای علمی، فناوریهای نوین پزشکی و برنامهریزی مبتنی بر داده، ابزارهایی مهم برای پیشگیری از بیماریها، ارتقای کیفیت زندگی و افزایش امید به زندگی در جوامع مختلف محسوب میشوند (3).
شعار «با هم برای سلامت؛ در کنار علم بایستیم» در واقع بر پیوند میان این دو مؤلفه اساسی یعنی همبستگی اجتماعی و دانش علمی تأکید میکند. علم بدون همبستگی اجتماعی ممکن است بهطور عادلانه در دسترس همه افراد جامعه قرار نگیرد و شکافهای سلامت را افزایش دهد. در مقابل، همبستگی اجتماعی بدون تکیه بر شواهد علمی نیز نمیتواند پاسخگوی پیچیدگیهای نظام سلامت باشد. از اینرو، تقویت ارتباط میان علم، جامعه و سیاستگذاری سلامت اهمیت ویژهای پیدا میکند. یکی از جلوههای مهم این ارتباط، مقابله با انتشار اطلاعات نادرست در حوزه سلامت است. در عصر شبکههای اجتماعی، اطلاعات نادرست و شبهعلمی میتوانند به سرعت منتشر شوند و بر رفتارهای سلامت مردم تأثیر بگذارند. شبهعلم مجموعهای از باورها و ادعاهاست که در ظاهر شبیه علم به نظر میرسند، از زبان و اصطلاحات علمی استفاده میکنند، اما مبتنی بر شواهد معتبر، آزمونپذیری یا روشهای علمی پذیرفتهشده نیستند. در حوزه سلامت، این نوع ادعاها حتی حساستر هستند زیرا مستقیماً بر زندگی و سلامت انسان تأثیر میگذارند. نمونههایی مانند برخی درمانهای جایگزین بیاساس، ادعاهای اغراقآمیز در مورد درمان بیماریهای جدی یا توصیههایی که صرفاً بر اساس تجربه شخصی هستند، نمونههای رایجی از شبهعلم هستند. مشکل اصلی در اینجا این است که تشخیص بین علم و شبهعلم برای عموم مردم همیشه آسان نیست، به خصوص زمانی که ادعاها با ظاهری قانعکننده و امیدوارکننده ارائه میشوند (4). بنابراین ارتقاء سواد سلامت و فراهم کردن دسترسی مردم به منابع معتبر علمی از مهمترین اقدامات در راستای ایستادن در کنار علم به شمار میرود.
مرور شعارهای روز جهانی بهداشت در ده سال گذشته نشان میدهد که گفتمان سلامت جهانی طی این سالها دچار تحول قابل توجهی شده است (5, 6). در سالهای ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ تمرکز اصلی بر بیماریهای مشخص و چالشهای مستقیم سلامت بود. شعار سال ۲۰۱۶ با عنوان «شکست دیابت» بر اهمیت پیشگیری و کنترل یکی از مهمترین بیماریهای غیرواگیر تأکید داشت و در سال ۲۰۱۷ شعار «افسردگی؛ بیایید صحبت کنیم» توجه جهانی را به سلامت روان جلب کرد. این دوره را میتوان مرحلهای دانست که در آن سازمان جهانی بهداشت تلاش داشت آگاهی عمومی نسبت به بیماریهای شایع و بار فزاینده آنها را افزایش دهد ( شکل 1).
از سال ۲۰۱۸ به بعد، توجه بیشتری به عدالت سلامت و دسترسی همگانی به خدمات سلامت معطوف شد. شعار سال ۲۰۱۸ «پوشش همگانی سلامت؛ هرکسی، هرجا» بر ضرورت دسترسی برابر افراد به خدمات سلامت با کیفیت تأکید داشت. در سال ۲۰۱۹ نیز شعار «سلامت برای همه: هرکسی، هرجا» ادامه همین رویکرد بود و اهمیت نظامهای سلامت فراگیر و مبتنی بر مراقبتهای اولیه را برجسته ساخت.
با آغاز همهگیری COVID‑19 در سال ۲۰۲۰، گفتمان سلامت جهانی وارد مرحلهای تازه شد. در این سال شعار «حمایت از پرستاران و ماماها» به نقش حیاتی نیروی انسانی سلامت در مقابله با بحرانها اشاره داشت. در سال ۲۰۲۱ نیز شعار «ساختن جهانی عادلانهتر و سالمتر» بازتابی از نابرابریهای آشکارشده در دوران پاندمی و ضرورت تقویت عدالت سلامت در سطح جهانی بود. این دو سال نشان دادند که بدون اعتماد عمومی، ارتباط علمی شفاف و سیاستگذاری مبتنی بر شواهد، حتی پیشرفتهترین نظامهای سلامت نیز در برابر بحرانها آسیبپذیر خواهند بود (3, 7).
در ادامه این روند، توجه به پیوند میان سلامت انسان و محیط زیست نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفت. شعار سال ۲۰۲۲ با عنوان «سیاره ما، سلامت ما» به تأثیر تغییرات اقلیمی، آلودگی محیط زیست و تخریب اکوسیستمها بر سلامت انسان پرداخت و مفهوم سلامت سیارهای را در مرکز گفتمان سلامت جهانی قرار داد.
در سالهای بعد نیز موضوع حق دسترسی به سلامت بار دیگر مورد تأکید قرار گرفت. شعار سال ۲۰۲۳ «سلامت برای همه» (7) و شعار سال ۲۰۲۴ «سلامت من، حق من» (5) بر این اصل تأکید داشتند که سلامت یک حق اساسی انسانی است و همه افراد باید از امکان دسترسی عادلانه به خدمات سلامت برخوردار باشند. در ادامه، شعار سال ۲۰۲۵ با عنوان «شروعی سالم، آیندهای امیدبخش» بر اهمیت سلامت در مراحل اولیه زندگی، بهویژه در دوران کودکی و نوجوانی، تأکید داشت و نقش سرمایهگذاری در سلامت نسلهای آینده را برجسته کرد (8).
مجموع این تحولات نشان میدهد که گفتمان سلامت جهانی در یک دهه اخیر از تمرکز صرف بر بیماریها به سمت رویکردی جامعتر حرکت کرده است؛ رویکردی که در آن عدالت سلامت، اعتماد عمومی، عوامل اجتماعی تعیینکننده سلامت و ارتباط میان سلامت انسان و محیط زیست جایگاه برجستهای یافتهاند ( شکل 1).
در این میان، شعار سال 2026 را میتوان نوعی جمعبندی از تجربیات این دهه دانست. تجربه پاندمی (6) و سایر بحرانهای جهانی نشان داد که پیشرفت در حوزه سلامت بدون تکیه بر دانش علمی، ارتباط مؤثر میان پژوهشگران و جامعه، و اعتماد عمومی به نظامهای سلامت امکانپذیر نیست. ایستادن در کنار علم به معنای حمایت از پژوهش، تقویت تولید دادههای معتبر، توسعه آموزش سلامت و فراهم کردن فضایی است که در آن تصمیمگیریهای سلامت بر اساس شواهد علمی انجام شود ( شکل2) (1, 2).
برای نظام سلامت ایران نیز این تحولات جهانی اهمیت ویژهای دارد. کشور ما مانند بسیاری از کشورهای دیگر با چالشهایی نظیر افزایش بیماریهای غیرواگیر، فشارهای اقتصادی بر نظام سلامت، نابرابریهای منطقهای در دسترسی به خدمات و پیامدهای تغییرات اقلیمی مواجه است. در چنین شرایطی، تقویت پژوهشهای بومی، توسعه نظامهای اطلاعات سلامت و استفاده از دادههای علمی در سیاستگذاری میتواند نقش مهمی در بهبود وضعیت سلامت جامعه ایفا کند. همچنین ارتقاء سواد سلامت در میان مردم و تقویت ارتباط میان جامعه علمی و افکار عمومی از جمله اقداماتی است که میتواند به افزایش اعتماد اجتماعی و اثربخشی سیاستهای سلامت کمک کند (2, 9).
در نهایت، شعار «با هم برای سلامت؛ در کنار علم بایستیم» یادآور این واقعیت است که آینده سلامت جهانی به میزان زیادی به توانایی ما در ایجاد تعادل میان همکاری اجتماعی و تکیه بر شواهد علمی بستگی دارد. مرور شعارهای یک دهه گذشته نشان میدهد که نظامهای سلامت برای مواجهه با چالشهای پیچیده عصر حاضر نیازمند رویکردی جامع، مبتنی بر عدالت و متکی بر علم هستند. تنها از طریق چنین رویکردی میتوان مسیر دستیابی به جامعهای سالمتر، پایدارتر و عادلانهتر را هموار ساخت.
شکل 1- شعارهای روز جهانی بهداشت در یک دهه اخیر
شکل 2- شعار روز جهانی بهداشت در سال 2026. تقابل علم با شبه علم
نوع مطالعه: سردبيري |
موضوع مقاله:
آموزش بهداشت
دریافت: 1405/2/21 | پذیرش: 1405/3/11 | انتشار الکترونیک: 1405/3/15
دریافت: 1405/2/21 | پذیرش: 1405/3/11 | انتشار الکترونیک: 1405/3/15
فهرست منابع
1. Kabengele Mpinga E, Chebbaa S, Pittet AL, Kayumbi G. Scientific Evidence in Public Health Decision-Making: A Systematic Literature Review of the Past 50 Years. Int J Environ Res Public Health. 2025; 22(9):1343. DOI: 10.3390/ijerph22091343 [DOI:10.3390/ijerph22091343] [PMID] [PMCID]
2. Boas H, Filc D, Prainsack B. Is solidarity a social determinant of health? Conceptual challenges in thinking about solidarity in health and healthcare. Soc Theory Health. 2025;23(1):25. DOI: 10.1057/s41285-025-00242-9 [DOI:10.1057/s41285-025-00242-9]
3. Luke DA, Malone S, Galea S. The Road from Science to Health: The Importance of Designing For, Measuring, and Communicating Impact in Public Health. Annu Rev Public Health. 2026;47 (1):439-457. DOI: 10.1146/annurev-publhealth-091624-015015 [DOI:10.1146/annurev-publhealth-091624-015015] [PMID] [PMCID]
4. Monajemi A. Beyond the Limits of Applying the Concept of 'Pseudoscience' in Medicine. Int J Body Mind Cult. 2025;12(9):5-18. DOI: 10.61838/ijbmc.v12i4.1087 [DOI:10.61838/ijbmc.v12i4.1087]
5. Aremu O, Sawicka B, Amu H, Valls Martínez MDC, Masvawure T. World Health Day 2024: frontiers in public health presents:"My health, my right". Frontiers Media SA; 2025. 1679401. DOI: 10.3389/fpubh.2025.1679401 [DOI:10.3389/fpubh.2025.1679401] [PMID] [PMCID]
6. Ayanore MA, Adegboye ARA, Amu H, Kumar C, Khanam R. World health day 2022: Impact of COVID-19 on health and socioeconomic inequities. Front Public Health. 2023; 11: 1180628. DOI: 10.3389/fpubh.2023.1180628 [DOI:10.3389/fpubh.2023.1180628] [PMID] [PMCID]
7. Martínez MdCV, Ayanore M, Amu H, Aremu O. World Health Day 2023: progress and new perspectives in achieving 'Health for All'. Front Public Health. 2024 Nov 18;12:1512006. DOI: 10.3389/fpubh.2024.1512006 [DOI:10.3389/fpubh.2024.1512006] [PMID] [PMCID]
8. Moller AB, Patten J, Hanson C, Essén B, Jacobsson B. Five decades of advancing global maternal and newborn health and rights: Milestones and initiatives. Int J Gynaecol Obste. 2026;172(1):149-62. DOI: 10.1002/ijgo.70344 [DOI:10.1002/ijgo.70344] [PMID] [PMCID]
9. Abdolahtabar H, Sajjadi H, Sam Aram E, Tajmazinani A. The institutional context of the health system and its developments in Iran. Soc. Welf. 2021;21(81):87-127. URL: URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-3792-en.html
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Attribution-NoneCommercial CC BY-NC