دوره 33، شماره 2 - ( تابستان 1405 )
جلد 33 شماره 2 صفحات 157-147 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Research code: ندارد
Ethics code: IR.UMSU.REC.1403.183
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Abbasi E, Ghazavi A, Khezri F. Clinical and laboratory features of hospitalized children with benign acute childhood myositis at Shahid Motahari hospital, Urmia, Iran (2016–2023). J Transl Med Res. 2026; 33 (2) :147-157
URL: http://journal.bums.ac.ir/article-1-3590-fa.html
URL: http://journal.bums.ac.ir/article-1-3590-fa.html
عباسی عزتالله، قضاوی احد، خضری فرهاد. ویژگیهای بالینی و آزمایشگاهی کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستریشده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه طی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲. تحقیقات پزشکی ترجمانی. 1405; 33 (2) :147-157
عزتالله عباسی1 
، احد قضاوی*2 ، فرهاد خضری3
، احد قضاوی*2 ، فرهاد خضری3
1- گروه بیماریهای کودکان، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پرشکی ارومیه، ارومیه، ایران
2- مرکز تحقیقات نوروفیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پرشکی ارومیه، ارومیه، ایران ،ghazavi.ahad@gmail.com
3- دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پرشکی ارومیه، ارومیه، ایران
2- مرکز تحقیقات نوروفیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پرشکی ارومیه، ارومیه، ایران ،
3- دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پرشکی ارومیه، ارومیه، ایران
متن کامل [PDF 590 kb]
(98 دریافت)
| چکیده (HTML) (360 مشاهده)
جدول ۱- توزیع جنسیت، گروههای سنی و توزیع فصلی کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (۱۷۰ n=)
جدول 4- مقایسه یافتههای آزمایشگاهی کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه با محدوده طبیعی (11, 12)
متن کامل: (83 مشاهده)
مقدمه
میوزیت حاد خوشخیم دوران کودکی[1] (BACM) یک سندرم خودمحدود شونده و گذرا است که عمدتاً با درد شدید و ناگهانی عضلات ساق پا (بهویژه عضلات گاستروکنمیوس و سولئوس) همراه با اختلال در راه رفتن یا امتناع از راه رفتن در کودکان سنین پیشدبستانی و دبستانی ظاهر میشود. این وضعیت معمولاً در فاز بهبود اولیه یک عفونت ویروسی تنفسی فوقانی رخ میدهد و با افزایش قابلتوجه سطح کراتین فسفوکیناز سرم (CPK[2]) همراه است، بدون اینکه بهطور معمول منجر به آسیب کلیوی پایدار یا عوارض طولانیمدت شود (1, 2).
این سندرم نخستین بار در دهه ۱۹۵۰ توصیف شد و از آن زمان بهعنوان یکی از عوارض گذرای عفونتهای ویروسی، بهویژه ویروسهای آنفلوآنزا شناخته شده است. شیوع BACM در فصول اپیدمی آنفلوآنزا بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد و بیشتر در پسران (نسبت جنسی معمولاً ۲:۱ تا ۴:۱ به نفع پسران) و در گروه سنی ۵ تا ۹ سال مشاهده میشود. شیوع تخمینی آن در جمعیت کودکان حدود 6/2 مورد به ازای هر ۱۰۰۰۰۰ کودک زیر ۱۸ سال در فصول اپیدمی گزارش شده است، درحالیکه در فصول غیراپیدمی بسیار نادر است (1). در برخی مراکز درمانی بزرگ، این وضعیت میتواند تا ۵۵ مورد در سال در بخش اورژانس اطفال مشاهده شود که معادل تقریبی ۵۵ مورد به ازای ۱۰۰۰۰۰ مراجعه اورژانسی اطفال است (3).
عامل اتیولوژیک اصلی شناختهشده، ویروسهای آنفلوآنزا (بهویژه تیپ B و اخیراً تیپ A) هستند که در بیش از ۹۰ درصد موارد مثبت ویروسی شناساییشده نقش دارند. ویروس آنفلوآنزا B اغلب با شیوع بالاتر BACM همراه است و ارتباط قویتری نسبت به تیپ A نشان میدهد (4, 5). سایر ویروسها مانند پاراآنفلوآنزا، آدنوویروس، کوکساکی، ویروس سنسیشیال تنفسی[3] (RSV) و حتیSARS-CoV-2 نیز گزارش شدهاند، اما ارتباط آنها ضعیفتر است و اغلب در زمینه همهگیریهای خاص مشاهده میشود (1). پس از همهگیری کووید-۱۹، برخی مطالعات افزایش قابلتوجه موارد BACM (تا ۱۴۰ درصد در مقایسه با دوره پیش از همهگیری) را گزارش کردهاند که احتمالاً به تغییر الگوی گردش ویروسی و ایمنی جمعیتی مرتبط است (6).
یافتههای بالینی کلاسیک BACM شامل درد شدید دوطرفه عضلات ساق پا (۹۲ تا ۹۴ درصد موارد)، تب پیشین یا همزمان (۷۵ تا۸۰ درصد)، امتناع از راه رفتن یا راه رفتن غیرطبیعی (۵۶ تا ۹۳ درصد)، بدون ضعف واقعی عضلانی پیشرونده، رفلکسهای طبیعی و عدم درگیری سایر گروههای عضلانی است. سطح CPK معمولاً بین ۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ واحد/ لیتر (و گاهی بالاتر تا بیش از ۱۰۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ در موارد نادر) افزایش مییابد و اغلب طی ۷ تا ۱۰ روز به محدوده طبیعی بازمیگردد (میانه حدود ۱۷۵۰ تا ۳۷۷۹ U/L در مطالعات بزرگ) (3, 5). CRP معمولاً طبیعی یا اندکی افزایشیافته است و لکوسیتوز یا لکوپنی خفیف ممکن است دیده شود.
عوارض نادر شامل رابدومیولیز خفیف (کمتر از ۱ تا ۲ درصد موارد) است و نارسایی حاد کلیوی تقریباً گزارش نشده یا بسیار نادر است، بهویژه هنگامی که CPK کمتر از ۲۰۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ U/L باشد و بیمار علائم سیستمیک شدید نداشته باشد (3). با اینحال، تشخیص افتراقی با بیماریهای جدیتر مانند سندرم گیلن-باره، درماتومیوزیت، رابدومیولیز شدید، ترومبوز ورید عمقی، آرتریت سپتیک یا حتی بدخیمیهای استخوانی/عضلانی ضروری است و اغلب منجر به انجام بررسیهای غیرضروری مانند [4]MRI، [5]EMG یا بیوپسی عضله میگردد که میتواند با آگاهی بیشتر از ویژگیهای بالینی BACM کاهش یابد (2).
در ایران، مطالعات در مورد BACM محدود به گزارشهای موردی یا سریهای کوچک بوده و دادههای اپیدمیولوژیک گستردهای وجود ندارد (7). با توجه به شیوع بالای عفونتهای آنفلوآنزا در فصول سرد سال، شرایط آبوهوایی شمالغرب کشور و الگوهای واکسیناسیون، بررسی ویژگیهای بالینی، آزمایشگاهی و پیامدهای این بیماران در مراکز محلی مانند بیمارستان مطهری ارومیه میتواند به درک بهتر الگوی بروز، عوامل محرک و مدیریت بهینه در جمعیت ایرانی کمک کند. مطالعات پیشین در ایران عمدتاً بر ارتباط BACM با آنفلوآنزا تأکید داشتهاند، اما دادههای منطقهای جامع کمتر گزارش شده است (مثلاً گزارشهای موردی مرتبط با H1N1 یا آنفلوآنزای فصلی). بر این اساس، فرضیات اصلی این پژوهش بر این استوار است که میوزیت حاد خوشخیم (BACM) در منطقه شمالغرب ایران، با الگوی فصلی غالب (فصول سرد) و غلبه جنسی در پسران مدرسهای رخ میدهد و علیرغم سطوح بالای آنزیمهای عضلانی، دارای سیر بالینی خودمحدودشونده و فاقد عوارض کلیوی پایدار است.
پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگیهای دموگرافیک، یافتههای بالینی، الگوی آزمایشگاهی، عوامل محرک احتمالی (ویروسهای شناساییشده)، درمانهای انجامشده و پیامدهای کوتاهمدت و میانمدت کودکان بستریشده با تشخیص میوزیت حاد خوشخیم در بیمارستان مطهری ارومیه طی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ انجام شده است. انتظار میرود نتایج این مطالعه به تشخیص سریعتر، کاهش بررسیهای تشخیصی غیرضروری، بهبود مدیریت حمایتی و ارتقای آگاهی پزشکان در سطح منطقهای و ملی کمک کند.
روش تحقیق
این مطالعه یک پژوهش مقطعی-تحلیلی گذشتهنگر است که با هدف بررسی ویژگیهای دموگرافیک، یافتههای بالینی، پاراکلینیکی، درمانی و پیامدهای کوتاهمدت کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستریشده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ارومیه) طی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ انجام شد. جامعه هدف شامل تمام کودکان زیر ۱۸ سال مبتلا به این بیماری بود که در بخش اطفال بیمارستان شهید مطهری ارومیه در بازه زمانی فروردین ۱۳۹۵ تا اسفند ۱۴۰۲ بستری شده بودند. حجم نمونه با روش سرشماری تعیین گردید و تمامی پروندههای واجد شرایط در دوره مذکور وارد مطالعه شدند.
معیارهای ورود شامل سن کمتر از ۱۸ سال و تأیید تشخیص میوزیت حاد خوشخیم توسط فوقتخصص مغز و اعصاب کودکان بر اساس معیارهای استاندارد بالینی و آزمایشگاهی (درد شدید دوطرفه عضلات ساق پا، اختلال در راه رفتن یا امتناع از راه رفتن، افزایش قابلتوجه کراتین فسفوکیناز سرم (CPK) بیشتر از 500-200 U/L بسته به سن و مرجع آزمایشگاه) و فقدان شواهد بیماریهای عضلانی-عصبی پیشرونده یا التهابی مزمن) بود (8-10). معیارهای خروج عبارت بودند از مطرح بودن تشخیصهای افتراقی جدی دیگر (مانند رابدومیولیز شدید با نارسایی کلیوی، سندرم گیلن-باره، درماتومیوزیت، میوپاتی التهابی ایدیوپاتیک، عفونت عضلانی باکتریایی یا بدخیمیهای مرتبط) و عدم دسترسی به اطلاعات کافی در پرونده پزشکی.
دادهها با استفاده از یک چکلیست طراحی شده جمعآوری شد که شامل مشخصات دموگرافیک (سن، جنس، تاریخ بستری و ترخیص)، سابقه بالینی (علائم پیشین عفونت تنفسی، مدت شروع علائم میوزیت، علائم اصلی ضعف عضلانی و اختلال راه رفتن)، یافتههای پاراکلینیکی (سطوح [6]AST، [7]ALT، [8]ESR، [9]CRP، [10]CK/CPK، [11]WBC، [12]BUN، [13]Cr و نتایج آنالیز ادرار)، درمانهای انجامشده و طول مدت بستری و پیامد بود. تمام اطلاعات مستقیماً از پروندههای پزشکی بیمارستان استخراج گردید و هیچ مداخلهای در روند درمانی بیماران صورت نگرفت.
ضعف عضلانی بهصورت کاهش توان راهرفتن، ایستادن یا تحمل وزن در حضور درد عضلات ساق و بدون شواهد نقص نورولوژیک واقعی ثبت شد. سابقه عفونت ویروسی اخیر به وجود علائم عفونت تنفسی فوقانی یا گوارشی (مانند تب، سرفه، آبریزش بینی، گلودرد، تهوع یا اسهال) در فاصله 1 تا 7 روز پیش از شروع علائم میوزیت اطلاق شد و بر اساس شرححال والدین/پرونده پزشکی ثبت گردید.
پس از اخذ کد اخلاق IR.UMSU.REC.1403.183 از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی ارومیه و مجوز کتبی از معاونت پژوهشی دانشگاه، پروندهها بررسی و دادهها به صورت ناشناس ثبت شدند. تحلیل آماری با نرمافزار SPSS نسخه ۲۷ (IBM Corp., Armonk, NY, USA) انجام شد؛ بهمنظور توصیف متغیّرهای کمّی از معیار میانگین ± انحراف معیار یا میانه و دامنه بینچارکی (IQR) و برای متغیرهای کیفی از فراوانی مطلق و درصد نسبی استفاده گردید. بهمنظور بررسی توزیع متغیرهای کیفی دوحالته از آزمون دقیق باینومیال و برای مقایسه توزیع متغیرهای چندحالته از آزمون کای-دو استفاده شد. همچنین، جهت مقایسه میانگین متغیرهای کمی در دورههای زمانی مختلف مطالعه از آزمون تجزیه واریانس یکطرفه (ANOVA) بهره گرفته شد. بهمنظور ارزیابی روابط بین متغیّرها و شناسایی عوامل مرتبط با پیامد بیماری، ابتدا ارتباط بین متغیّرهای کمّی با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون سنجیده شد. سپس، برای تعیین عوامل پیشبینیکننده مستقل مرتبط با پیامد بالینی بیماری، مدل رگرسیون لجستیک چندگانه (Multivariable Logistic Regression) برازش داده شد؛ متغیرهای دموگرافیک، بالینی و پاراکلینیکی کلیدی به عنوان متغیرهای پیشبین وارد این مدل شدند. برای تحلیل پیامد، طول بستری بهصورت بستری طولانیمدت در برابر بستری کوتاهمدت دوحالته شد و برش 4 روز بر اساس توزیع دادهها و بهمنظور تفکیک موارد با اقامت کوتاه از موارد نیازمند پایش بیشتر انتخاب گردید.
متغیرهای واردشده به مدل رگرسیون لجستیک چندگانه بر اساس اهمیت بالینی، شواهد پیشین، و یافتههای توصیفی مطالعه انتخاب شدند. بدین منظور، متغیرهای دموگرافیک، بالینی و پاراکلینیکی که از نظر بر اساس شواهد پیشین و اهمیت بالینی احتمال ارتباط بیشتری با طول بستری داشتند، شامل سن، جنس، سابقه عفونت ویروسی، سطح CPK و افزایش AST، به مدل وارد شدند. با توجه به طراحی گذشتهنگر و مشاهدهای مطالعه، نتایج مدل لجستیک صرفاً بهعنوان ارتباط آماری با بستری طولانیتر تفسیر شد و نه پیشبینی قطعی یا استنباط علی. در تمامی آزمونها، سطح معنیداری آماری کمتر از 05/0در نظر گرفته شد. با توجه به ماهیت مشاهدهای و غیرمداخلهای مطالعه، حفظ محرمانگی اطلاعات بیماران رعایت گردید و تحلیل نهایی به صورت گروهی انجام شد.
یافتهها
در بازه زمانی هشتساله (فروردین ۱۳۹۵ تا اسفند ۱۴۰۲)، ابتدا ۲۱۳ کودک با تشخیص اولیه میوزیت در بیمارستان شهید مطهری ارومیه بستری شده بودند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۴۳ مورد (۲۸ مورد به دلیل عدم تأیید کامل تشخیص میوزیت حاد خوشخیم و احتمال تشخیصهای افتراقی دیگر مانند سندرم گیلن-باره، و ۱۵ مورد به دلیل ناقص بودن یا عدم دسترسی به پرونده بالینی) کنار گذاشته شد و در نهایت ۱۷۰ کودک (8/79 درصد از موارد اولیه) با تشخیص تأییدشده میوزیت حاد خوشخیم وارد تحلیل نهایی گردیدند.
میانگین سنی بیماران 1/3 ± 04/11 سال (بازه ۲ تا ۱۷ سال) بود. از کل بیماران، ۱۰۴ مورد (2/61 درصد) پسر و ۶۶ مورد (8/38 درصد) دختر بودند (نسبت جنسی پسر به دختر 1 : 58/1)، که نشاندهنده غلبه نسبی بیماری در پسران است (004/0=P). بیشترین موارد (۹۴ مورد، 3/55 درصد) در گروه سنی ۸ تا ۱۲ سال مشاهده شد که بیانگر تمرکز موارد در سنین مدرسه است (001/0>P) (جدول ۱).
بیشترین تعداد بستریها در سالهای ۱۳۹۶ (۳۶ مورد، 2/21 درصد)، ۱۳۹۷ (۳۲ مورد، 8/18 درصد) و ۱۳۹۸ (۲۵ مورد، 7/14 درصد) ثبت گردید. کاهش قابلتوجهی در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ مشاهده شد و سپس افزایش مجدد در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ رخ داد (نمودار 1). مقایسه ویژگیهای کلیدی (میانگین سن، نسبت جنسی، میانگین سطح CPK و درصد موارد فصلی سرد) بین سه دوره زمانی پیش از کووید-۱۹ (۱۳۹۵–۱۳۹۸)، حین کووید-۱۹ (۱۳۹۹–۱۴۰۰) و پس از کووید-۱۹ (۱۴۰۱–۱۴۰۲) تفاوت آماری معنیداری نشان نداد (جدول 2). از نظر فصلی، ۱۲۰ مورد (6/70 درصد) در فصول سرد سال (پاییز و زمستان) بستری شدند که نشاندهنده غلبه بروز بیماری در فصول سرد سال است (001/0>P) (جدول 1).
شایعترین علائم عضلانی-اسکلتی شامل میالژی (۱۵۶ مورد، 8/91 درصد)، ضعف عضلانی (۱۵۱ مورد، 8/88 درصد)، اختلال در راه رفتن یا لنگش (۱۴۷ مورد، 5/86 درصد) و تندرنس عضلانی (۱۳۰ مورد، 5/76 درصد) بودند. سابقه عفونت ویروسی اخیر در ۱۲۹ مورد (9/75 درصد) گزارش شد. میانگین طول مدت بستری 8/1±6/4 روز بود؛ بیش از نیمی از بیماران (۸۷ مورد، 8/51 درصد) کمتر از ۴ روز بستری بودند (جدول 3).
میوزیت حاد خوشخیم دوران کودکی[1] (BACM) یک سندرم خودمحدود شونده و گذرا است که عمدتاً با درد شدید و ناگهانی عضلات ساق پا (بهویژه عضلات گاستروکنمیوس و سولئوس) همراه با اختلال در راه رفتن یا امتناع از راه رفتن در کودکان سنین پیشدبستانی و دبستانی ظاهر میشود. این وضعیت معمولاً در فاز بهبود اولیه یک عفونت ویروسی تنفسی فوقانی رخ میدهد و با افزایش قابلتوجه سطح کراتین فسفوکیناز سرم (CPK[2]) همراه است، بدون اینکه بهطور معمول منجر به آسیب کلیوی پایدار یا عوارض طولانیمدت شود (1, 2).
این سندرم نخستین بار در دهه ۱۹۵۰ توصیف شد و از آن زمان بهعنوان یکی از عوارض گذرای عفونتهای ویروسی، بهویژه ویروسهای آنفلوآنزا شناخته شده است. شیوع BACM در فصول اپیدمی آنفلوآنزا بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد و بیشتر در پسران (نسبت جنسی معمولاً ۲:۱ تا ۴:۱ به نفع پسران) و در گروه سنی ۵ تا ۹ سال مشاهده میشود. شیوع تخمینی آن در جمعیت کودکان حدود 6/2 مورد به ازای هر ۱۰۰۰۰۰ کودک زیر ۱۸ سال در فصول اپیدمی گزارش شده است، درحالیکه در فصول غیراپیدمی بسیار نادر است (1). در برخی مراکز درمانی بزرگ، این وضعیت میتواند تا ۵۵ مورد در سال در بخش اورژانس اطفال مشاهده شود که معادل تقریبی ۵۵ مورد به ازای ۱۰۰۰۰۰ مراجعه اورژانسی اطفال است (3).
عامل اتیولوژیک اصلی شناختهشده، ویروسهای آنفلوآنزا (بهویژه تیپ B و اخیراً تیپ A) هستند که در بیش از ۹۰ درصد موارد مثبت ویروسی شناساییشده نقش دارند. ویروس آنفلوآنزا B اغلب با شیوع بالاتر BACM همراه است و ارتباط قویتری نسبت به تیپ A نشان میدهد (4, 5). سایر ویروسها مانند پاراآنفلوآنزا، آدنوویروس، کوکساکی، ویروس سنسیشیال تنفسی[3] (RSV) و حتیSARS-CoV-2 نیز گزارش شدهاند، اما ارتباط آنها ضعیفتر است و اغلب در زمینه همهگیریهای خاص مشاهده میشود (1). پس از همهگیری کووید-۱۹، برخی مطالعات افزایش قابلتوجه موارد BACM (تا ۱۴۰ درصد در مقایسه با دوره پیش از همهگیری) را گزارش کردهاند که احتمالاً به تغییر الگوی گردش ویروسی و ایمنی جمعیتی مرتبط است (6).
یافتههای بالینی کلاسیک BACM شامل درد شدید دوطرفه عضلات ساق پا (۹۲ تا ۹۴ درصد موارد)، تب پیشین یا همزمان (۷۵ تا۸۰ درصد)، امتناع از راه رفتن یا راه رفتن غیرطبیعی (۵۶ تا ۹۳ درصد)، بدون ضعف واقعی عضلانی پیشرونده، رفلکسهای طبیعی و عدم درگیری سایر گروههای عضلانی است. سطح CPK معمولاً بین ۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ واحد/ لیتر (و گاهی بالاتر تا بیش از ۱۰۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ در موارد نادر) افزایش مییابد و اغلب طی ۷ تا ۱۰ روز به محدوده طبیعی بازمیگردد (میانه حدود ۱۷۵۰ تا ۳۷۷۹ U/L در مطالعات بزرگ) (3, 5). CRP معمولاً طبیعی یا اندکی افزایشیافته است و لکوسیتوز یا لکوپنی خفیف ممکن است دیده شود.
عوارض نادر شامل رابدومیولیز خفیف (کمتر از ۱ تا ۲ درصد موارد) است و نارسایی حاد کلیوی تقریباً گزارش نشده یا بسیار نادر است، بهویژه هنگامی که CPK کمتر از ۲۰۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ U/L باشد و بیمار علائم سیستمیک شدید نداشته باشد (3). با اینحال، تشخیص افتراقی با بیماریهای جدیتر مانند سندرم گیلن-باره، درماتومیوزیت، رابدومیولیز شدید، ترومبوز ورید عمقی، آرتریت سپتیک یا حتی بدخیمیهای استخوانی/عضلانی ضروری است و اغلب منجر به انجام بررسیهای غیرضروری مانند [4]MRI، [5]EMG یا بیوپسی عضله میگردد که میتواند با آگاهی بیشتر از ویژگیهای بالینی BACM کاهش یابد (2).
در ایران، مطالعات در مورد BACM محدود به گزارشهای موردی یا سریهای کوچک بوده و دادههای اپیدمیولوژیک گستردهای وجود ندارد (7). با توجه به شیوع بالای عفونتهای آنفلوآنزا در فصول سرد سال، شرایط آبوهوایی شمالغرب کشور و الگوهای واکسیناسیون، بررسی ویژگیهای بالینی، آزمایشگاهی و پیامدهای این بیماران در مراکز محلی مانند بیمارستان مطهری ارومیه میتواند به درک بهتر الگوی بروز، عوامل محرک و مدیریت بهینه در جمعیت ایرانی کمک کند. مطالعات پیشین در ایران عمدتاً بر ارتباط BACM با آنفلوآنزا تأکید داشتهاند، اما دادههای منطقهای جامع کمتر گزارش شده است (مثلاً گزارشهای موردی مرتبط با H1N1 یا آنفلوآنزای فصلی). بر این اساس، فرضیات اصلی این پژوهش بر این استوار است که میوزیت حاد خوشخیم (BACM) در منطقه شمالغرب ایران، با الگوی فصلی غالب (فصول سرد) و غلبه جنسی در پسران مدرسهای رخ میدهد و علیرغم سطوح بالای آنزیمهای عضلانی، دارای سیر بالینی خودمحدودشونده و فاقد عوارض کلیوی پایدار است.
پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگیهای دموگرافیک، یافتههای بالینی، الگوی آزمایشگاهی، عوامل محرک احتمالی (ویروسهای شناساییشده)، درمانهای انجامشده و پیامدهای کوتاهمدت و میانمدت کودکان بستریشده با تشخیص میوزیت حاد خوشخیم در بیمارستان مطهری ارومیه طی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ انجام شده است. انتظار میرود نتایج این مطالعه به تشخیص سریعتر، کاهش بررسیهای تشخیصی غیرضروری، بهبود مدیریت حمایتی و ارتقای آگاهی پزشکان در سطح منطقهای و ملی کمک کند.
روش تحقیق
این مطالعه یک پژوهش مقطعی-تحلیلی گذشتهنگر است که با هدف بررسی ویژگیهای دموگرافیک، یافتههای بالینی، پاراکلینیکی، درمانی و پیامدهای کوتاهمدت کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستریشده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ارومیه) طی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ انجام شد. جامعه هدف شامل تمام کودکان زیر ۱۸ سال مبتلا به این بیماری بود که در بخش اطفال بیمارستان شهید مطهری ارومیه در بازه زمانی فروردین ۱۳۹۵ تا اسفند ۱۴۰۲ بستری شده بودند. حجم نمونه با روش سرشماری تعیین گردید و تمامی پروندههای واجد شرایط در دوره مذکور وارد مطالعه شدند.
معیارهای ورود شامل سن کمتر از ۱۸ سال و تأیید تشخیص میوزیت حاد خوشخیم توسط فوقتخصص مغز و اعصاب کودکان بر اساس معیارهای استاندارد بالینی و آزمایشگاهی (درد شدید دوطرفه عضلات ساق پا، اختلال در راه رفتن یا امتناع از راه رفتن، افزایش قابلتوجه کراتین فسفوکیناز سرم (CPK) بیشتر از 500-200 U/L بسته به سن و مرجع آزمایشگاه) و فقدان شواهد بیماریهای عضلانی-عصبی پیشرونده یا التهابی مزمن) بود (8-10). معیارهای خروج عبارت بودند از مطرح بودن تشخیصهای افتراقی جدی دیگر (مانند رابدومیولیز شدید با نارسایی کلیوی، سندرم گیلن-باره، درماتومیوزیت، میوپاتی التهابی ایدیوپاتیک، عفونت عضلانی باکتریایی یا بدخیمیهای مرتبط) و عدم دسترسی به اطلاعات کافی در پرونده پزشکی.
دادهها با استفاده از یک چکلیست طراحی شده جمعآوری شد که شامل مشخصات دموگرافیک (سن، جنس، تاریخ بستری و ترخیص)، سابقه بالینی (علائم پیشین عفونت تنفسی، مدت شروع علائم میوزیت، علائم اصلی ضعف عضلانی و اختلال راه رفتن)، یافتههای پاراکلینیکی (سطوح [6]AST، [7]ALT، [8]ESR، [9]CRP، [10]CK/CPK، [11]WBC، [12]BUN، [13]Cr و نتایج آنالیز ادرار)، درمانهای انجامشده و طول مدت بستری و پیامد بود. تمام اطلاعات مستقیماً از پروندههای پزشکی بیمارستان استخراج گردید و هیچ مداخلهای در روند درمانی بیماران صورت نگرفت.
ضعف عضلانی بهصورت کاهش توان راهرفتن، ایستادن یا تحمل وزن در حضور درد عضلات ساق و بدون شواهد نقص نورولوژیک واقعی ثبت شد. سابقه عفونت ویروسی اخیر به وجود علائم عفونت تنفسی فوقانی یا گوارشی (مانند تب، سرفه، آبریزش بینی، گلودرد، تهوع یا اسهال) در فاصله 1 تا 7 روز پیش از شروع علائم میوزیت اطلاق شد و بر اساس شرححال والدین/پرونده پزشکی ثبت گردید.
پس از اخذ کد اخلاق IR.UMSU.REC.1403.183 از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی ارومیه و مجوز کتبی از معاونت پژوهشی دانشگاه، پروندهها بررسی و دادهها به صورت ناشناس ثبت شدند. تحلیل آماری با نرمافزار SPSS نسخه ۲۷ (IBM Corp., Armonk, NY, USA) انجام شد؛ بهمنظور توصیف متغیّرهای کمّی از معیار میانگین ± انحراف معیار یا میانه و دامنه بینچارکی (IQR) و برای متغیرهای کیفی از فراوانی مطلق و درصد نسبی استفاده گردید. بهمنظور بررسی توزیع متغیرهای کیفی دوحالته از آزمون دقیق باینومیال و برای مقایسه توزیع متغیرهای چندحالته از آزمون کای-دو استفاده شد. همچنین، جهت مقایسه میانگین متغیرهای کمی در دورههای زمانی مختلف مطالعه از آزمون تجزیه واریانس یکطرفه (ANOVA) بهره گرفته شد. بهمنظور ارزیابی روابط بین متغیّرها و شناسایی عوامل مرتبط با پیامد بیماری، ابتدا ارتباط بین متغیّرهای کمّی با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون سنجیده شد. سپس، برای تعیین عوامل پیشبینیکننده مستقل مرتبط با پیامد بالینی بیماری، مدل رگرسیون لجستیک چندگانه (Multivariable Logistic Regression) برازش داده شد؛ متغیرهای دموگرافیک، بالینی و پاراکلینیکی کلیدی به عنوان متغیرهای پیشبین وارد این مدل شدند. برای تحلیل پیامد، طول بستری بهصورت بستری طولانیمدت در برابر بستری کوتاهمدت دوحالته شد و برش 4 روز بر اساس توزیع دادهها و بهمنظور تفکیک موارد با اقامت کوتاه از موارد نیازمند پایش بیشتر انتخاب گردید.
متغیرهای واردشده به مدل رگرسیون لجستیک چندگانه بر اساس اهمیت بالینی، شواهد پیشین، و یافتههای توصیفی مطالعه انتخاب شدند. بدین منظور، متغیرهای دموگرافیک، بالینی و پاراکلینیکی که از نظر بر اساس شواهد پیشین و اهمیت بالینی احتمال ارتباط بیشتری با طول بستری داشتند، شامل سن، جنس، سابقه عفونت ویروسی، سطح CPK و افزایش AST، به مدل وارد شدند. با توجه به طراحی گذشتهنگر و مشاهدهای مطالعه، نتایج مدل لجستیک صرفاً بهعنوان ارتباط آماری با بستری طولانیتر تفسیر شد و نه پیشبینی قطعی یا استنباط علی. در تمامی آزمونها، سطح معنیداری آماری کمتر از 05/0در نظر گرفته شد. با توجه به ماهیت مشاهدهای و غیرمداخلهای مطالعه، حفظ محرمانگی اطلاعات بیماران رعایت گردید و تحلیل نهایی به صورت گروهی انجام شد.
یافتهها
در بازه زمانی هشتساله (فروردین ۱۳۹۵ تا اسفند ۱۴۰۲)، ابتدا ۲۱۳ کودک با تشخیص اولیه میوزیت در بیمارستان شهید مطهری ارومیه بستری شده بودند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۴۳ مورد (۲۸ مورد به دلیل عدم تأیید کامل تشخیص میوزیت حاد خوشخیم و احتمال تشخیصهای افتراقی دیگر مانند سندرم گیلن-باره، و ۱۵ مورد به دلیل ناقص بودن یا عدم دسترسی به پرونده بالینی) کنار گذاشته شد و در نهایت ۱۷۰ کودک (8/79 درصد از موارد اولیه) با تشخیص تأییدشده میوزیت حاد خوشخیم وارد تحلیل نهایی گردیدند.
میانگین سنی بیماران 1/3 ± 04/11 سال (بازه ۲ تا ۱۷ سال) بود. از کل بیماران، ۱۰۴ مورد (2/61 درصد) پسر و ۶۶ مورد (8/38 درصد) دختر بودند (نسبت جنسی پسر به دختر 1 : 58/1)، که نشاندهنده غلبه نسبی بیماری در پسران است (004/0=P). بیشترین موارد (۹۴ مورد، 3/55 درصد) در گروه سنی ۸ تا ۱۲ سال مشاهده شد که بیانگر تمرکز موارد در سنین مدرسه است (001/0>P) (جدول ۱).
بیشترین تعداد بستریها در سالهای ۱۳۹۶ (۳۶ مورد، 2/21 درصد)، ۱۳۹۷ (۳۲ مورد، 8/18 درصد) و ۱۳۹۸ (۲۵ مورد، 7/14 درصد) ثبت گردید. کاهش قابلتوجهی در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ مشاهده شد و سپس افزایش مجدد در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ رخ داد (نمودار 1). مقایسه ویژگیهای کلیدی (میانگین سن، نسبت جنسی، میانگین سطح CPK و درصد موارد فصلی سرد) بین سه دوره زمانی پیش از کووید-۱۹ (۱۳۹۵–۱۳۹۸)، حین کووید-۱۹ (۱۳۹۹–۱۴۰۰) و پس از کووید-۱۹ (۱۴۰۱–۱۴۰۲) تفاوت آماری معنیداری نشان نداد (جدول 2). از نظر فصلی، ۱۲۰ مورد (6/70 درصد) در فصول سرد سال (پاییز و زمستان) بستری شدند که نشاندهنده غلبه بروز بیماری در فصول سرد سال است (001/0>P) (جدول 1).
شایعترین علائم عضلانی-اسکلتی شامل میالژی (۱۵۶ مورد، 8/91 درصد)، ضعف عضلانی (۱۵۱ مورد، 8/88 درصد)، اختلال در راه رفتن یا لنگش (۱۴۷ مورد، 5/86 درصد) و تندرنس عضلانی (۱۳۰ مورد، 5/76 درصد) بودند. سابقه عفونت ویروسی اخیر در ۱۲۹ مورد (9/75 درصد) گزارش شد. میانگین طول مدت بستری 8/1±6/4 روز بود؛ بیش از نیمی از بیماران (۸۷ مورد، 8/51 درصد) کمتر از ۴ روز بستری بودند (جدول 3).
جدول ۱- توزیع جنسیت، گروههای سنی و توزیع فصلی کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (۱۷۰ n=)
| متغیّر | گروه | (درصد) فراوانی | سطح معنی داری |
| گروه سنی (سال) | کمتر از 8 | (6/10) 18 | **001/0 > |
| 8 تا 12 | (3/55) 94 | ||
| بیشتر از 12 | (1/34) 58 | ||
| جنسیت | پسر | (2/61) 104 | *004/0 |
| دختر | (8/38) 66 | ||
| فصل | بهار | (1/17) 29 | **001/0 > |
| تابستان | (3/12) 21 | ||
| پائیز | (1/34) 58 | ||
| زمستان | (5/36) 62 |
* آزمون دقیق باینومیال، **آزمون کای-دو، مقدار P کمتر از 05/0 معنیدار در نظر گرفته شده است.
جدول 2- توزیع سالانه و مقایسه ویژگیهای کلیدی در سه دوره زمانی در کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (۱۷۰ n=)
جدول 2- توزیع سالانه و مقایسه ویژگیهای کلیدی در سه دوره زمانی در کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (۱۷۰ n=)
| متغیّر | پیش از کووید-19 (1398-1395) | حین کووید-19 (1400-1399) | بعد از کووید-19 (1402-1401) | کل (1402-1395) |
سطح معنیداری |
| تعداد موارد (درصد) | 107 (63) | 23 (5/13) | 40 (5/23) | 170 (100) |
| میانگین سن ± انحراف معیار (سال) | 2/3 ± 1/11 | 9/2 ± 8/10 | 1/3 ± 11 | 1/3 ± 04/11 | *68/0 |
| درصد پسر | 62 | 60 | 61 | 2/61 | **89/0 |
| میانگین CPK (IU/L) | 2650 | 2580 | 2640 | 2630 | *74/0 |
| درصد موارد در فصول سرد | 72 | 68 | 71 | 6/70 | **56/0 |
* آزمون ANOVA، **آزمون کای-دو، مقدار P کمتر از 05/0 معنیدار در نظر گرفته شده است.
جدول 3- توزیع علائم بالینی کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (۱۷۰ n=)
جدول 3- توزیع علائم بالینی کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (۱۷۰ n=)
| علائم | (درصد) فراوانی |
| میالژی | (8/91) 156 |
| ضعف عضلانی | (8/88) 151 |
| اختلال در راه رفتن/لنگش | (5/86) 147 |
| تندرنس عضلانی | (5/76) 130 |
| سابقه عفونت ویروسی اخیر | (9/75) 129 |
| ضعف و بیحالی عمومی | (5/46) 79 |
| علائم تنفسی | (4/39) 67 |
| تیره شدن ادرار | (9/32) 56 |
| تب | (8/31) 54 |
| تهوع/استفراغ | (1/17) 29 |
شایعترین یافته آزمایشگاهی، افزایش سطح CPK (بالاتر از حد طبیعی) در ۱۳۶ مورد (80 درصد) بود. افزایش AST در ۱۰۶ مورد (4/62 درصد) و سایر فاکتورهای التهابی نیز مشاهده شد، درحالیکه اختلال عملکرد کلیوی نادر بود (جدول 4). هیچ عارضه جدی مانند نارسایی حاد کلیوی گزارش نشد و تمام بیماران با بهبودی کامل ترخیص گردیدند.
به منظور بررسی ارتباط بین ویژگیهای دموگرافیک، بالینی و آزمایشگاهی با پیامد بالینی بیماران (طول مدت بستری)، از آزمونهای تحلیلی استفاده شد. بررسیها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که ارتباط مستقیم و از نظر آماری معنیداری بین سطح اولیه آنزیم CPK در زمان پذیرش و طول مدت بستری وجود داشت (42/0=r، 001/0>P).
با توجه به اینکه نیمی از بیماران کمتر از ۴ روز بستری بودند، برای شناسایی عوامل مستقل پیشبینیکننده بستری طولانیمدت (بیشتر یا مساوی ۴ روز)، یک مدل رگرسیون لجستیک چندگانه برازش داده شد. متغیّرهای سن (بالاتر از میانگین)، جنسیت، سابقه عفونت ویروسی، سطح CPK (بالاتر از ۳۰۰۰ واحد بر لیتر) و افزایش سطح AST وارد مدل شدند.
نتایج این تحلیل نشان داد که داشتن سطح CPK اولیه بالاتر از ۳۰۰۰ واحد بر لیتر (96/4 – 21/1 : CI 95%، 012/0=P، 45/2 =OR) و همچنین افزایش سطح AST (35/02-3/1 : CI %95، 041/0=P، 85/1=OR) به عنوان عوامل خطر مستقل برای بستری طولانیتر محسوب میشوند. متغیرهای دموگرافیک مانند سن و جنسیت و همچنین سابقه عفونت ویروسی، ارتباط مستقلی با طول مدت بستری نشان ندادند (جدول ۵).
به منظور بررسی ارتباط بین ویژگیهای دموگرافیک، بالینی و آزمایشگاهی با پیامد بالینی بیماران (طول مدت بستری)، از آزمونهای تحلیلی استفاده شد. بررسیها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که ارتباط مستقیم و از نظر آماری معنیداری بین سطح اولیه آنزیم CPK در زمان پذیرش و طول مدت بستری وجود داشت (42/0=r، 001/0>P).
با توجه به اینکه نیمی از بیماران کمتر از ۴ روز بستری بودند، برای شناسایی عوامل مستقل پیشبینیکننده بستری طولانیمدت (بیشتر یا مساوی ۴ روز)، یک مدل رگرسیون لجستیک چندگانه برازش داده شد. متغیّرهای سن (بالاتر از میانگین)، جنسیت، سابقه عفونت ویروسی، سطح CPK (بالاتر از ۳۰۰۰ واحد بر لیتر) و افزایش سطح AST وارد مدل شدند.
نتایج این تحلیل نشان داد که داشتن سطح CPK اولیه بالاتر از ۳۰۰۰ واحد بر لیتر (96/4 – 21/1 : CI 95%، 012/0=P، 45/2 =OR) و همچنین افزایش سطح AST (35/02-3/1 : CI %95، 041/0=P، 85/1=OR) به عنوان عوامل خطر مستقل برای بستری طولانیتر محسوب میشوند. متغیرهای دموگرافیک مانند سن و جنسیت و همچنین سابقه عفونت ویروسی، ارتباط مستقلی با طول مدت بستری نشان ندادند (جدول ۵).
جدول 4- مقایسه یافتههای آزمایشگاهی کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه با محدوده طبیعی (11, 12)
| پارامتر | محدوده طبیعی | انحراف معیار ± میانگین | (درصد) فراوانی بالاتر از حد طبیعی |
| CPK | کمتر از IU/L 200 | 4/956 ± 3/2630 | (80) 136 |
| AST | کمتر از U/L 40 | 4/69 ± 6/170 | (4/62) 106 |
| ALT | کمتر از U/L 35 | 3/38 ± 9/86 | (4/42) 72 |
| ESR | کمتر از mm/hr 20 | 6/12 ± 7/32 | (4/39) 67 |
| CRP* | کمتر از mg/dL 10 | 8/8 ± 4/14 | (8/25) 34 |
| WBC | μL 11000-4000 | 3169 ± 12590 | (3/25) 43 |
| BUN | mg/dL 20-5 | 3/5 ± 6/16 | (8/11) 19 |
| Cr | mg/dL 1-3/0 | 3/0 ± 7/0 | (5/6) 11 |
*CRP در ۱۳۲ مورد موجود بود.
جدول ۵- تحلیل رگرسیون لجستیک چندگانه برای عوامل پیشبینیکننده بستری طولانیمدت در کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه
جدول ۵- تحلیل رگرسیون لجستیک چندگانه برای عوامل پیشبینیکننده بستری طولانیمدت در کودکان مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستری شده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه
| متغیّر پیشبین | نسبت شانس (Odds Ratio) | فاصله اطمینان ۹۵٪ (95% CI) | سطح معنیداری |
| سن (> ۱۱ سال) | 15/1 | 14/2 – 62/0 | 651/0 |
| جنسیت (پسر) | 08/1 | 01/2 – 58/0 | 804/0 |
| سابقه عفونت ویروسی (دارد) | 32/1 | 56/2 – 68/0 | 410/0 |
| سطح CPK (>IU/L 3000) | 45/2 | 96/4 – 21/1 | 012/0 |
| سطح AST (>U/L 40) | 85/1 | 35/3 – 02/1 |
| 041/0 |
مقادیر P کمتر از 05/0 معنیدار در نظر گرفته شدهاند.
نمودار 1- روند سالانه تعداد موارد میوزیت حاد خوشخیم بستریشده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (1402–1395)
نمودار 1- روند سالانه تعداد موارد میوزیت حاد خوشخیم بستریشده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه (1402–1395)
بحث
میوزیت حاد خوشخیم دوران کودکی یک وضعیت خودمحدود شونده است که عمدتاً پس از عفونتهای ویروسی تنفسی، بهویژه آنفلوآنزا، در کودکان سنین مدرسه رخ میدهد. پژوهش حاضر بهعنوان یکی از بزرگترین سریهای گزارششده در ایران، ویژگیهای دموگرافیک، بالینی، پاراکلینیکی و پیامدهای ۱۷۰ کودک بستریشده با این تشخیص را طی هشت سال بررسی کرد. یافتههای این مطالعه با الگوهای گزارششده در مطالعات جهانی همخوانی قابلتوجهی دارد، اما برخی تفاوتهای منطقهای و زمانی نیز مشاهده شد که میتواند به شرایط اپیدمیولوژیک محلی و تأثیر همهگیری کووید-۱۹ مرتبط باشد.
در این مطالعه، میانگین سنی بیماران 04/11 سال و حدود دو سوم بیماران این مطالعه پسر بودند (2/61 درصد) که با الگوی گزارششده در مطالعات پیشین مبنی بر غلبه نسبی بیماری در جنس مذکر همخوانی دارد. برای مثال، در یک مطالعه کوهورت بزرگ در یک مرکز درمانی کودکان، میانگین سنی حدود 9-8 سال و نسبت جنسی مشابه (حدود ۲:۱ به نفع پسران) گزارش شد (3). همچنین، مطالعه مروری اخیر بر بیش از ۱۰۰۰ مورد نشان داد که بیماران تیپیک BACM اغلب پسران مدرسهای با میانگین سنی 7 تا 9 سال هستند (1). این تمایل جنسی ممکن است به تفاوتهای ایمونولوژیک یا رفتاری (مانند فعالیت فیزیکی بیشتر در پسران) مرتبط باشد، هرچند مکانیسم دقیق آن مشخص نیست (5).
شایعترین علائم بالینی در مطالعه حاضر شامل میالژی (8/91 درصد)، ضعف عضلانی (8/88 درصد) و اختلال راه رفتن (5/86 درصد) بود که با یافتههای ادغام شده در مرورهای سیستماتیک همخوانی دارد (درد دوطرفه ساق پا در ۹۲ درصد، ناتوانی در راه رفتن در ۵۶ تا ۹۳ درصد) (1, 2). درصد بالای میالژی (8/91 درصد) و تندرنس عضلانی (5/76 درصد) در مطالعه حاضر با درگیری حاد عضلات ساق و تظاهر درد و حساسیت موضعی در BACM همسو هستند، هرچند مکانیسم دقیق این علائم در مطالعه حاضر بررسی نشده است.
اختلال در راه رفتن و لنگش از تظاهرات شایع BACM هستند و در مطالعه حاضر نیز در 5/86 درصد موارد مشاهده شدند. الگوی بالینی مشاهدهشده در این مطالعه، بهویژه شیوع بالای اختلال در راه رفتن، با گزارشهای پیشین در مطالعات بینالمللی همخوانی دارد (1, 13, 14).
علاوه بر این، گرچه 8/88 درصد از بیماران ما با شکایت یا تظاهر ضعف عضلانی پذیرش شدند، اما تمایز بالینی این یافته نیازمند تفسیر عمیقتری است؛ در بیماری BACM، بر خلاف بیماریهای جدیتر سیستم عصبی-عضلانی مانند سندرم گیلن باره ([1]GBS) یا میلیت عرضی، ضعف حرکتی واقعی ناشی از تخریب ساختاری یا عصبی رخ نمیدهد. در واقع، این ضعف یک ضعف کاذب یا ثانویه به درد شدید است. کودک به دلیل شدت سفتی شدید عضلانی قادر به انقباض مؤثر عضله و تحمل وزن نیست، پدیدهای که پزشکان را گاهی در تشخیص اولیه به اشتباه میاندازد. این تفسیر با سیر بالینی بیماران ما که همگی به سرعت و بدون نقص عصبی پایدار ترخیص شدند، کاملاً تأیید میشود.
سابقه عفونت ویروسی اخیر در 9/75 درصد از کودکان مطالعه ما گزارش شد. این میزان شیوع مرحله پیشعلامتی ویروسی، تأییدی بر پدیدارشناسی عفونتی-ایمنی این بیماری است. در ادبیات تحقیق، بازه زمانی بین فروکش کردن علائم تنفسی یا گوارشی و شروع علائم عضلانی معمولاً بین ۱ تا ۷ روز گزارش شده است. بالا بودن این درصد در مطالعه ما در مقایسه با برخی مطالعات که شیوع کمتری (حدود ۶۰ درصد) را گزارش کردهاند (4)، میتواند ناشی از دقت در شرححالگیری بالینی در مرکز ما و همچنین حساسیت بالای والدین در ثبت علائم اولیه فرزندانشان باشد. با این حال، حدود ۲۴ درصد از بیماران فاقد سابقه واضح ویروسی بودند که این امر میتواند به دلیل عفونتهای سابکلینیکال (بدون علامت) یا فراموشی والدین در یادآوری علائم خفیف سیستمیک در روزهای گذشته باشد. این یافته به پزشکان هشدار میدهد که عدم وجود سابقه واضح از بیماری ویروسی نباید مانعی برای شک بالینی به تشخیص BACM در مواجهه با لنگش حاد کودک باشد.
یکی از یافتههای جالب این مطالعه، توزیع فصلی و زمانی موارد بود. حدود 71 درصد موارد در فصول سرد سال مشاهده شد که نشاندهنده غلبه بروز موارد در این فصلها است (1, 15, 16). کاهش موارد در سالهای 1400-1399 و افزایش مجدد پس از آن در دادههای ما مشاهده شد، اما تفسیر این تغییرات نیازمند مطالعات تکمیلی و بررسی عوامل اپیدمیولوژیک است. برخی مطالعات چندمرکزی افزایش موارد BACM را پس از پاندمی کووید-19 گزارش کردهاند (6, 14, 17). این الگو در مناطق دیگر خاورمیانه نیز مشاهده شده، مانند عربستان سعودی که شیوع فصلی مشابه گزارش کرده است (3, 18).
در مقایسه با مطالعات منطقهای، مطالعه حاضر یکی از معدود گزارشهای جامع از ایران است. گزارشهای منطقهای نیز الگوهایی مشابه از نظر سن، جنس، علائم ساق پا و بهبودی کامل را توصیف کردهاند (19, 20). میانگین سنی بیماران در مطالعه حاضر از برخی گزارشهای دیگر بالاتر بود و این تفاوت میتواند بازتاب تفاوتهای جمعیتی یا الگوی مراجعه باشد.
پیامدهای بیماران در این مطالعه عالی بود؛ همه با بهبودی کامل و بدون عارضه جدی (مانند نارسایی کلیوی) ترخیص شدند که با ماهیت خوشخیم BACM همخوانی دارد (عوارض کمتر از 2 درصد در مطالعات بزرگ) (3, 5). میانگین بستری کوتاه (6/4 روز) نیز نشاندهنده مدیریت حمایتی مؤثر است. نتایج مطالعه ما نشان داد که شدت درگیری بیوشیمیایی (به ویژه سطح CPK بیش از ۳۰۰۰ واحد بر لیتر و افزایش AST) به عنوان عوامل پیشبینیکننده مستقل برای نیاز به بستری طولانیتر (۴ روز و بیشتر) عمل میکنند. یافتههای مدل رگرسیون نشان میدهد که CPK بالاتر و افزایش AST با بستری طولانیتر ارتباط دارند. از سوی دیگر، عدم ارتباط معنیدار بین متغیرهای دموگرافیک (سن و جنس) با طول بستری در مدل رگرسیون ما نشان میدهد که پیامد و سرعت بهبودی در BACM بیش از آنکه به ویژگیهای فردی بیمار وابسته باشد، به شدت التهاب عضلانی در زمان تظاهر بالینی بستگی دارد. یافتههای مدل رگرسیون لجستیک در این مطالعه باید در چارچوب یک پژوهش گذشتهنگر و مشاهدهای تفسیر شوند. بنابراین، متغیّرهایی مانند سطح بالاتر CPK و افزایش AST بیشتر نشاندهنده ارتباط آماری با بستری طولانیتر هستند تا پیشبینی قطعی پیامد. ازاینرو، این نتایج میتوانند بهعنوان شاخصهای هشداردهنده بالینی برای توجه بیشتر و پایش دقیقتر بیماران مطرح شوند، اما برای نتیجهگیری علّی یا پیشبینی فردی نیاز به مطالعات آیندهنگر و چندمرکزی وجود دارد.
با وجود نقاط قوتی مانند حجم نمونه نسبتاً بزرگ و دوره طولانی، این مطالعه محدودیتهایی دارد. طراحی گذشتهنگر مطالعه میتواند با خطر سوگیری در ثبت و استخراج دادهها همراه باشد. همچنین، عدم انجام آزمون ویروسی روتین در همه موارد، امکان تأیید اتیولوژی دقیق را محدود کرد. همچنین، تکمرکزی بودن مطالعه ممکن است تعمیمپذیری به سایر مناطق ایران را کاهش دهد.
در نهایت، این پژوهش بر اهمیت آگاهی از BACM بهعنوان یک تشخیص افتراقی شایع در کودکان با درد ساق پا پس از عفونت ویروسی تأکید دارد و میتواند به کاهش بررسیهای غیرضروری (مانند MRI یا بیوپسی) کمک کند. پیشنهاد میشود مطالعات آینده با طراحی آیندهنگر، تست ویروسی گسترده و مقایسه منطقهای در ایران انجام شود تا الگوهای اتیولوژیک بومی بهتر مشخص گردد.
نتیجهگیری
پژوهش حاضر ویژگیهای دموگرافیک، بالینی، پاراکلینیکی و پیامدهای ۱۷۰ کودک مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستریشده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه طی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ را بررسی کرد. نتایج نشان داد که این وضعیت عمدتاً کودکان مدرسهای (میانگین سنی ۱۱ سال) را با تمایل به جنس مذکر، علائم کلاسیک عضلانی (میالژی و اختلال راه رفتن در بیش از ۸۵ درصد موارد)، سابقه عفونت ویروسی اخیر در حدود سهچهارم بیماران، افزایش سطح CPK در ۸۰ درصد موارد و توزیع فصلی غالب در ماههای سرد سال درگیر میکند. کاهش موارد در سالهای همهگیری کووید-۱۹ و افزایش مجدد پس از آن نیز با الگوی وابسته به گردش ویروسهای تنفسی سازگار بود. همه بیماران با مدیریت حمایتی، بستری کوتاهمدت (میانگین 6/4 روز) و بدون عارضه جدی بهبودی کامل یافتند.
یافتههای این مطالعه با گزارشهای جهانی همخوانی دارد و اطلاعات مفیدی در مورد الگوی بروز BACM در یک مرکز درمانی شمالغرب ایران ارائه میدهد. این نتایج میتواند به تشخیص سریعتر و کاهش بررسیهای تشخیصی غیرضروری در کودکان با درد ساق پا پس از عفونت ویروسی کمک کند. پیشنهاد میشود مطالعات آینده با طراحی آیندهنگر، انجام تستهای ویروسی گستردهتر و بررسی چندمرکزی در ایران انجام شود تا اتیولوژی دقیقتر و تأثیر عوامل محلی بهتر مشخص گردد.
تقدیر و تشکّر
این مقاله حاصل پایاننامه تحت عنوان "بررسی ویژگیها، یافتههای بالینی و پیامد کودکان بستری شده با میوزیت حاد خوشخیم در بیمارستان مطهری ارومیه طی سالهای 1395 لغایت 1402" در مقطع دکتری عمومی در سال 1404 با کد پروپوزال 12446 میباشد که با حمایت دانشگاه علوم پزشکی ارومیه اجرا شده است. از این رو از این معاونت محترم، پرسنل محترم بخشهای تخصصی و فوق تخصصی کودکان بیمارستان شهید مطهری ارومیه سپاسگزاری میگردد.
ملاحظات اخلاقی
مطالعه حاضر پس از تأیید شورای پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه و کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی ارومیه با کد IR.UMSU.REC.1403.183 انجام شد.
حمایت مالی
این مطالعه با حمایت مالی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه انجام شده است .
مشارکت نویسندگان
عزتالله عباسی در شکلگیری ایده اولیه، نظارت بر اجرای مطالعه و نگارش و بازبینی نسخههای مختلف مقاله مشارکت داشته است.
احد قضاوی در شکلگیری ایده اولیه، نظارت بر روند مطالعه و نگارش و اصلاح مقاله نقش داشته است.
فرهاد خضری در طراحی اولیه، جمعآوری دادهها و تجزیه و تحلیل اطلاعات مشارکت داشته است.
تضاد منافع
نویسندگان مقاله اعلام میدارند که هیچ گونه تضاد منافعی در پژوهش حاضر وجود ندارد.
میوزیت حاد خوشخیم دوران کودکی یک وضعیت خودمحدود شونده است که عمدتاً پس از عفونتهای ویروسی تنفسی، بهویژه آنفلوآنزا، در کودکان سنین مدرسه رخ میدهد. پژوهش حاضر بهعنوان یکی از بزرگترین سریهای گزارششده در ایران، ویژگیهای دموگرافیک، بالینی، پاراکلینیکی و پیامدهای ۱۷۰ کودک بستریشده با این تشخیص را طی هشت سال بررسی کرد. یافتههای این مطالعه با الگوهای گزارششده در مطالعات جهانی همخوانی قابلتوجهی دارد، اما برخی تفاوتهای منطقهای و زمانی نیز مشاهده شد که میتواند به شرایط اپیدمیولوژیک محلی و تأثیر همهگیری کووید-۱۹ مرتبط باشد.
در این مطالعه، میانگین سنی بیماران 04/11 سال و حدود دو سوم بیماران این مطالعه پسر بودند (2/61 درصد) که با الگوی گزارششده در مطالعات پیشین مبنی بر غلبه نسبی بیماری در جنس مذکر همخوانی دارد. برای مثال، در یک مطالعه کوهورت بزرگ در یک مرکز درمانی کودکان، میانگین سنی حدود 9-8 سال و نسبت جنسی مشابه (حدود ۲:۱ به نفع پسران) گزارش شد (3). همچنین، مطالعه مروری اخیر بر بیش از ۱۰۰۰ مورد نشان داد که بیماران تیپیک BACM اغلب پسران مدرسهای با میانگین سنی 7 تا 9 سال هستند (1). این تمایل جنسی ممکن است به تفاوتهای ایمونولوژیک یا رفتاری (مانند فعالیت فیزیکی بیشتر در پسران) مرتبط باشد، هرچند مکانیسم دقیق آن مشخص نیست (5).
شایعترین علائم بالینی در مطالعه حاضر شامل میالژی (8/91 درصد)، ضعف عضلانی (8/88 درصد) و اختلال راه رفتن (5/86 درصد) بود که با یافتههای ادغام شده در مرورهای سیستماتیک همخوانی دارد (درد دوطرفه ساق پا در ۹۲ درصد، ناتوانی در راه رفتن در ۵۶ تا ۹۳ درصد) (1, 2). درصد بالای میالژی (8/91 درصد) و تندرنس عضلانی (5/76 درصد) در مطالعه حاضر با درگیری حاد عضلات ساق و تظاهر درد و حساسیت موضعی در BACM همسو هستند، هرچند مکانیسم دقیق این علائم در مطالعه حاضر بررسی نشده است.
اختلال در راه رفتن و لنگش از تظاهرات شایع BACM هستند و در مطالعه حاضر نیز در 5/86 درصد موارد مشاهده شدند. الگوی بالینی مشاهدهشده در این مطالعه، بهویژه شیوع بالای اختلال در راه رفتن، با گزارشهای پیشین در مطالعات بینالمللی همخوانی دارد (1, 13, 14).
علاوه بر این، گرچه 8/88 درصد از بیماران ما با شکایت یا تظاهر ضعف عضلانی پذیرش شدند، اما تمایز بالینی این یافته نیازمند تفسیر عمیقتری است؛ در بیماری BACM، بر خلاف بیماریهای جدیتر سیستم عصبی-عضلانی مانند سندرم گیلن باره ([1]GBS) یا میلیت عرضی، ضعف حرکتی واقعی ناشی از تخریب ساختاری یا عصبی رخ نمیدهد. در واقع، این ضعف یک ضعف کاذب یا ثانویه به درد شدید است. کودک به دلیل شدت سفتی شدید عضلانی قادر به انقباض مؤثر عضله و تحمل وزن نیست، پدیدهای که پزشکان را گاهی در تشخیص اولیه به اشتباه میاندازد. این تفسیر با سیر بالینی بیماران ما که همگی به سرعت و بدون نقص عصبی پایدار ترخیص شدند، کاملاً تأیید میشود.
سابقه عفونت ویروسی اخیر در 9/75 درصد از کودکان مطالعه ما گزارش شد. این میزان شیوع مرحله پیشعلامتی ویروسی، تأییدی بر پدیدارشناسی عفونتی-ایمنی این بیماری است. در ادبیات تحقیق، بازه زمانی بین فروکش کردن علائم تنفسی یا گوارشی و شروع علائم عضلانی معمولاً بین ۱ تا ۷ روز گزارش شده است. بالا بودن این درصد در مطالعه ما در مقایسه با برخی مطالعات که شیوع کمتری (حدود ۶۰ درصد) را گزارش کردهاند (4)، میتواند ناشی از دقت در شرححالگیری بالینی در مرکز ما و همچنین حساسیت بالای والدین در ثبت علائم اولیه فرزندانشان باشد. با این حال، حدود ۲۴ درصد از بیماران فاقد سابقه واضح ویروسی بودند که این امر میتواند به دلیل عفونتهای سابکلینیکال (بدون علامت) یا فراموشی والدین در یادآوری علائم خفیف سیستمیک در روزهای گذشته باشد. این یافته به پزشکان هشدار میدهد که عدم وجود سابقه واضح از بیماری ویروسی نباید مانعی برای شک بالینی به تشخیص BACM در مواجهه با لنگش حاد کودک باشد.
یکی از یافتههای جالب این مطالعه، توزیع فصلی و زمانی موارد بود. حدود 71 درصد موارد در فصول سرد سال مشاهده شد که نشاندهنده غلبه بروز موارد در این فصلها است (1, 15, 16). کاهش موارد در سالهای 1400-1399 و افزایش مجدد پس از آن در دادههای ما مشاهده شد، اما تفسیر این تغییرات نیازمند مطالعات تکمیلی و بررسی عوامل اپیدمیولوژیک است. برخی مطالعات چندمرکزی افزایش موارد BACM را پس از پاندمی کووید-19 گزارش کردهاند (6, 14, 17). این الگو در مناطق دیگر خاورمیانه نیز مشاهده شده، مانند عربستان سعودی که شیوع فصلی مشابه گزارش کرده است (3, 18).
در مقایسه با مطالعات منطقهای، مطالعه حاضر یکی از معدود گزارشهای جامع از ایران است. گزارشهای منطقهای نیز الگوهایی مشابه از نظر سن، جنس، علائم ساق پا و بهبودی کامل را توصیف کردهاند (19, 20). میانگین سنی بیماران در مطالعه حاضر از برخی گزارشهای دیگر بالاتر بود و این تفاوت میتواند بازتاب تفاوتهای جمعیتی یا الگوی مراجعه باشد.
پیامدهای بیماران در این مطالعه عالی بود؛ همه با بهبودی کامل و بدون عارضه جدی (مانند نارسایی کلیوی) ترخیص شدند که با ماهیت خوشخیم BACM همخوانی دارد (عوارض کمتر از 2 درصد در مطالعات بزرگ) (3, 5). میانگین بستری کوتاه (6/4 روز) نیز نشاندهنده مدیریت حمایتی مؤثر است. نتایج مطالعه ما نشان داد که شدت درگیری بیوشیمیایی (به ویژه سطح CPK بیش از ۳۰۰۰ واحد بر لیتر و افزایش AST) به عنوان عوامل پیشبینیکننده مستقل برای نیاز به بستری طولانیتر (۴ روز و بیشتر) عمل میکنند. یافتههای مدل رگرسیون نشان میدهد که CPK بالاتر و افزایش AST با بستری طولانیتر ارتباط دارند. از سوی دیگر، عدم ارتباط معنیدار بین متغیرهای دموگرافیک (سن و جنس) با طول بستری در مدل رگرسیون ما نشان میدهد که پیامد و سرعت بهبودی در BACM بیش از آنکه به ویژگیهای فردی بیمار وابسته باشد، به شدت التهاب عضلانی در زمان تظاهر بالینی بستگی دارد. یافتههای مدل رگرسیون لجستیک در این مطالعه باید در چارچوب یک پژوهش گذشتهنگر و مشاهدهای تفسیر شوند. بنابراین، متغیّرهایی مانند سطح بالاتر CPK و افزایش AST بیشتر نشاندهنده ارتباط آماری با بستری طولانیتر هستند تا پیشبینی قطعی پیامد. ازاینرو، این نتایج میتوانند بهعنوان شاخصهای هشداردهنده بالینی برای توجه بیشتر و پایش دقیقتر بیماران مطرح شوند، اما برای نتیجهگیری علّی یا پیشبینی فردی نیاز به مطالعات آیندهنگر و چندمرکزی وجود دارد.
با وجود نقاط قوتی مانند حجم نمونه نسبتاً بزرگ و دوره طولانی، این مطالعه محدودیتهایی دارد. طراحی گذشتهنگر مطالعه میتواند با خطر سوگیری در ثبت و استخراج دادهها همراه باشد. همچنین، عدم انجام آزمون ویروسی روتین در همه موارد، امکان تأیید اتیولوژی دقیق را محدود کرد. همچنین، تکمرکزی بودن مطالعه ممکن است تعمیمپذیری به سایر مناطق ایران را کاهش دهد.
در نهایت، این پژوهش بر اهمیت آگاهی از BACM بهعنوان یک تشخیص افتراقی شایع در کودکان با درد ساق پا پس از عفونت ویروسی تأکید دارد و میتواند به کاهش بررسیهای غیرضروری (مانند MRI یا بیوپسی) کمک کند. پیشنهاد میشود مطالعات آینده با طراحی آیندهنگر، تست ویروسی گسترده و مقایسه منطقهای در ایران انجام شود تا الگوهای اتیولوژیک بومی بهتر مشخص گردد.
نتیجهگیری
پژوهش حاضر ویژگیهای دموگرافیک، بالینی، پاراکلینیکی و پیامدهای ۱۷۰ کودک مبتلا به میوزیت حاد خوشخیم بستریشده در بیمارستان شهید مطهری ارومیه طی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ را بررسی کرد. نتایج نشان داد که این وضعیت عمدتاً کودکان مدرسهای (میانگین سنی ۱۱ سال) را با تمایل به جنس مذکر، علائم کلاسیک عضلانی (میالژی و اختلال راه رفتن در بیش از ۸۵ درصد موارد)، سابقه عفونت ویروسی اخیر در حدود سهچهارم بیماران، افزایش سطح CPK در ۸۰ درصد موارد و توزیع فصلی غالب در ماههای سرد سال درگیر میکند. کاهش موارد در سالهای همهگیری کووید-۱۹ و افزایش مجدد پس از آن نیز با الگوی وابسته به گردش ویروسهای تنفسی سازگار بود. همه بیماران با مدیریت حمایتی، بستری کوتاهمدت (میانگین 6/4 روز) و بدون عارضه جدی بهبودی کامل یافتند.
یافتههای این مطالعه با گزارشهای جهانی همخوانی دارد و اطلاعات مفیدی در مورد الگوی بروز BACM در یک مرکز درمانی شمالغرب ایران ارائه میدهد. این نتایج میتواند به تشخیص سریعتر و کاهش بررسیهای تشخیصی غیرضروری در کودکان با درد ساق پا پس از عفونت ویروسی کمک کند. پیشنهاد میشود مطالعات آینده با طراحی آیندهنگر، انجام تستهای ویروسی گستردهتر و بررسی چندمرکزی در ایران انجام شود تا اتیولوژی دقیقتر و تأثیر عوامل محلی بهتر مشخص گردد.
تقدیر و تشکّر
این مقاله حاصل پایاننامه تحت عنوان "بررسی ویژگیها، یافتههای بالینی و پیامد کودکان بستری شده با میوزیت حاد خوشخیم در بیمارستان مطهری ارومیه طی سالهای 1395 لغایت 1402" در مقطع دکتری عمومی در سال 1404 با کد پروپوزال 12446 میباشد که با حمایت دانشگاه علوم پزشکی ارومیه اجرا شده است. از این رو از این معاونت محترم، پرسنل محترم بخشهای تخصصی و فوق تخصصی کودکان بیمارستان شهید مطهری ارومیه سپاسگزاری میگردد.
ملاحظات اخلاقی
مطالعه حاضر پس از تأیید شورای پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه و کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی ارومیه با کد IR.UMSU.REC.1403.183 انجام شد.
حمایت مالی
این مطالعه با حمایت مالی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه انجام شده است .
مشارکت نویسندگان
عزتالله عباسی در شکلگیری ایده اولیه، نظارت بر اجرای مطالعه و نگارش و بازبینی نسخههای مختلف مقاله مشارکت داشته است.
احد قضاوی در شکلگیری ایده اولیه، نظارت بر روند مطالعه و نگارش و اصلاح مقاله نقش داشته است.
فرهاد خضری در طراحی اولیه، جمعآوری دادهها و تجزیه و تحلیل اطلاعات مشارکت داشته است.
تضاد منافع
نویسندگان مقاله اعلام میدارند که هیچ گونه تضاد منافعی در پژوهش حاضر وجود ندارد.
نوع مطالعه: مقاله اصیل پژوهشی |
موضوع مقاله:
نورولوژي
دریافت: 1404/11/12 | پذیرش: 1405/3/4 | انتشار الکترونیک: 1405/3/15
دریافت: 1404/11/12 | پذیرش: 1405/3/4 | انتشار الکترونیک: 1405/3/15
فهرست منابع
1. Majava E, Renko M, Kuitunen I. Benign acute childhood myositis: a scoping review of clinical presentation and viral etiology. Eur J Pediatr. 2024;183(11):4641-7. DOI: DOI: 10.1007/s00431-024-05786-y [DOI:10.1007/s00431-024-05786-y] [PMID] [PMCID]
2. Brisca G, Mariani M, Bellini T, Cervello C, Di Jorgi M, Mesini A, et al. Increase in benign acute childhood myositis in the post-COVID era: a retrospective study from a tertiary pediatric center. Eur J Pediatr. 2025;184(9):599. DOI: 10.1007/s00431-025-06450-9 [DOI:10.1007/s00431-025-06450-9] [PMID]
3. Alghamdi NA, Ajeebi AA, Alajlan AK, Aldaffaa AY, Philip W, Hameed TK. Benign acute childhood myositis: a retrospective cohort study from a large tertiary care children's hospital. Front Pediatr. 2025;13:1653651. DOI: 10.3389/fped.2025.1653651 [DOI:10.3389/fped.2025.1653651] [PMID] [PMCID]
4. Jiang S, Li J, Cao J, Ou Y, Duan Y, Gan X. Clinical Characteristics of 118 Pediatric Patients With Acute Benign Myositis Associated With Influenza A Virus Infection. Pediatr Infect Dis J. 2024;43(7):626-9. DOI: 10.1097/INF.0000000000004320 [DOI:10.1097/INF.0000000000004320] [PMID]
5. Attaianese F, Costantino A, Benucci C, Lasagni D, Trapani S. Benign acute children myositis: 5 years experience in a tertiary care pediatric hospital. Eur J Pediatr. 2023;182(10):4341-9. DOI: 10.1007/s00431-023-05115-9 [DOI:10.1007/s00431-023-05115-9] [PMID] [PMCID]
6. Pasquinucci M, Calgaro A, Scollo M, Meneghesso D, Calgaro Jr A. A Multicenter Retrospective Study of Epidemiological Trends in Benign Acute Childhood Myositis Before and After the COVID-19 Pandemic. Cureus. 2025;17(9):e91635. DOI: 10.7759/cureus.91635 [DOI:10.7759/cureus.91635] [PMID] [PMCID]
7. Delavar MA, Ebrahimi HK, Borhani N, Karimian P, Ehsanipour F, Jafarnejad S, et al. Evaluation of the prevalence and clinical and laboratory features of acute viral myositis in children with influenza referred to the emergency department of Ali Asghar Tehran Hospital in 2019 and 2020. J Family Med Prim Care. 2022;11(6):2744-9. DOI: 10.4103/jfmpc.jfmpc_1940_21 [DOI:10.4103/jfmpc.jfmpc_1940_21] [PMID] [PMCID]
8. Jarkoc T, Cengic A, Selmanovic V, Hadzimuratovic A, Vukas E, Uzicanin S, et al. Characteristics of patients with benign acute childhood myositis (BACM). Mater Sociomed. 2025;37(2):106-10. DOI: 10.5455/msm.2025.37.106-110 [DOI:10.5455/msm.2025.37.106-110] [PMID] [PMCID]
9. Özkale Y, Özkale M, Beşen Ş, Karsantıözü T, Aktaş N, Gülnar GY, et al. Hospitalized Versus Outpatient Benign Acute Childhood Myositis: A 10-Year Single-Center Experience. Medicina. 2026;62(3):583. DOI: 10.3390/medicina62030583 [DOI:10.3390/medicina62030583] [PMID] [PMCID]
10. Szarawarski B, Nowak M, Kula-Gradzik J. Benign acute childhood myositis: A three-year experience from a pediatric department in Poland. Cureus. 2025;17(10):e93822. DOI: 10.7759/cureus.93822 [DOI:10.7759/cureus.93822] [PMID] [PMCID]
11. Kliegman R, Toth H, Bordini BJ, Basel DG. Nelson pediatric symptom-based diagnosis. 2nd ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2022. 624 p. URL: https://www.inspectioncopy.elsevier.com/book/details/9780323761741
12. Ferreira H, Pinto da Costa C, Faria SS, Luísa Correia A, Aroso S. Benign Acute Childhood Myositis Before and After COVID-19: A Nine-Year Retrospective Study. Pediatr Rep. 2026;18(2):47. DOI: 10.3390/pediatric18020047 [DOI:10.3390/pediatric18020047] [PMID] [PMCID]
13. Heiner JD, Ball VL. A child with benign acute childhood myositis after influenza. J Emerg Med. 2010;39(3):316-9. DOI: 10.1016/j.jememed.20.08.12.021 [DOI:10.1016/j.jemermed.2008.12.021] [PMID]
14. D'Amico S, Gangi G, Barbagallo M, Palermo T, Finocchiaro MC, Distefano A, et al. Benign acute childhood myositis: our experience on clinical evaluation. Neuropediatrics. 2022;53(06):418-22. DOI: 10.1055/a-1792-7606 [DOI:10.1055/a-1792-7606] [PMID]
15. Skrzypczyk P, Przychodzień J, Pańczyk-Tomaszewska M. Benign acute childhood myositis complicating influenza B infection in a boy with idiopathic nephrotic syndrome. Cent Eur J Immunol. 2016;41(3):328-31. DOI: 10.5114/ceji.2016.63135 [DOI:10.5114/ceji.2016.63135] [PMID] [PMCID]
16. Pari P, Manikandan E, Jose P, K PPK, Fermendenz S, Dhodapkar R. Benign acute childhood myositis following human Influenza B virus infection-A case series. Trop Doct. 2023;53(1):148-50. DOI: 10.1177/00494755221130398 [DOI:10.1177/00494755221130398] [PMID]
17. Azevedo AC, e Silva AC, Silva CJ, Miranda SP, Costa M, Martinho I. Benign acute childhood myositis: a 5-year retrospective study. Arch Pediatr. 2022;29(7):490-3. DOI: 10.1016/j.arcped.2022.08.009 [DOI:10.1016/j.arcped.2022.08.009] [PMID]
18. Al-Qahtani MH, Salih AM, Yousef AA. Benign acute childhood myositis in the eastern region of Kingdom of Saudi Arabia; a 5-year experience. J Taibah Univ Sci. 2015;10(2):197-200. DOI: 10.1016/j.jtumed.2014.12.003 [DOI:10.1016/j.jtumed.2014.12.003]
19. Rajajee S, Ezhilarasi S, Rajarajan K. Benign acute childhood myositis. Indian J Pediatr. 2005;72(5):399-400. DOI: 10.1007/BF02731735 [DOI:10.1007/BF02731735] [PMID]
20. Yorulmaz A, Ağır MA, Arslan Ş. Benign acute childhood myositis associated with influenza a (H1N1) virus infection: Evaluation of 22 cases. J Pediatr Infect Dis. 2019;14(03):127-32. DOI: 10.1055/s-0039-1683392 [DOI:10.1055/s-0039-1683392]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Attribution-NoneCommercial CC BY-NC