fa بررسی اپیدمیولوژیک خوددرمانی و عوامل مرتبط با آن در بین مراجعه‌کنندگان به داروخانه‌های سطح شهر بیرجند در سال 93-1394 فارماكولوژي Pharmacology مقاله اصیل پژوهشی Original Article <p dir="RTL" style="margin-right:42.55pt;"><strong>زمینه و هدف:</strong> امروزه پیشرفت&rlm;های علمی و صنعتی در زمینه پزشکی و داروسازی، امکان دسترسی به انواع داروها را فراهم آورده است. چنانچه این دسترسی با نظارت صحیح همراه نباشد، می&rlm;تواند موجب مصرف خودسرانه داروها گردد. مطالعه حاضر با هدف تعیین اپیدمیولوژی خوددرمانی و عوامل مرتبط با آن در مراجعه‌کنندگان به داروخانه&rlm;های سطح شهر بیرجند انجام شد.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:42.55pt;"><strong>روش تحقیق:</strong> این مطالعه توصیفی-تحلیلی، به‌روش نمونه&rlm;گیری طبقه&rlm;ای تصادفی بر روی 944 نفر از مراجعه‌کنندگان به داروخانه&rlm;های شهر بیرجند در زمستان و بهار 1393-1394 انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه روا و پایا جمع&rlm;آوری شد. داده‌ها پس از ورود به نرم&rlm;افزار <span dir="LTR">SPSS</span> (ویرایش 19)، با کمک آزمون&rlm;های آماری <span dir="LTR">Chi-Square</span>، <span dir="LTR">t-test</span> مستقل، <span dir="LTR">Mann&ndash; Whitney</span>، <span dir="LTR">Kruskal&ndash; Wallis</span> و <span dir="LTR">Tukey</span> در سطح معنی&rlm;داری 05/0<span dir="LTR">P<</span> تجزیه و تحلیل شدند.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:42.55pt;"><strong>یافته‌ها:</strong> میانگین سنی افراد شرکت‌کننده 8/10&plusmn;8/32 سال بود. 5/84% از افراد مصرف خودسرانه دارو را بیان کردند که 58% آنها مرد بودند. بیشترین مصرف خودسرانه مربوط به داروهای سرماخوردگی و حساسیّت (4/61%) و مسکّن‌ها (9/43%) بود. در بین شرکت‌کنندگان در مطالعه، 33% آنها عدم دسترسی به پزشک، 5/44% آنها دسترسی راحت به دارو توسط داروخانه و 6/30% آنها تجویز نسخه مشابه از سوی پزشک را از مهمترین دلایل مصرف نابجای دارو عنوان کردند.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:42.55pt;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong></p> <p dir="RTL" style="margin-right:42.55pt;">مصرف نابجای دارو در جامعه مورد مطالعه بسیار بالا بوده که عمدتاً، در دسته داروهای سرماخوردگی، مسکن و آنتی بیوتیک می‌‌باشند. دسترسی آسان به دارو در داروخانه‌ها، احتمالاً مهم‌ترین عامل خوددرمانی محسوب می‌شود.</p> <p><strong>Background and Aim:</strong> Nowadays, scientific and industrial advances in medical field and pharmaceutics have provided access to various types of medications which, without proper monitoring, can lead to willful drug use. The present study aimed at determining self-medication epidemiology and its related factors in pharmacy visitors in Birjand in 2015.</p> <p><strong>Materials and Methods: </strong>This analytical descriptive study was conducted on 944 Birjand pharmacy visitors, using stratified randomized sampling in the winter and spring of 2015. The necessary data was obtained by means of a validated and reliable questionnaire. Then, it was fed into SPSS (V:19) software and was analysed using the statistical testes X² ,independent T, Mann Whitney, Kruskal-Wallis ,and Tukey at the significant level P<0.05.</p> <p><strong>Results: </strong>Mean age of the participants was 32.8 &plusmn; 10.8 years. Among them, 84.5% from whom 58% were men, expressed their inappropriate self-medication. Common cold, allergy (61.4%) and analgesics (43.9%) had the highest rate of use. Unavailability of physicians (33%), easy access to medications in pharmacies (44.5%) and similar prescriptions (30.6%) were the main reasons for inappropriate self- medication.</p> <p><strong>Conclusion: </strong>It was found that the inappropriate use of drugs, mainly in common cold, analgesic and antibiotic drugs, was high in the study population. The easy access to medicines pharmacies is probably the most important factor of the self medication.</p> خوددرمانی, دارو, اپیدمیولوژی, مراجعه‌کنندگان داروخانه, بیرجند Self medication, Drug, Epidemiology, Pharmacy Clients, Birjand. 158 169 http://journal.bums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1160-4&slc_lang=fa&sid=1 Zoya Tahergorabi زویا طاهرگورابی z.tahergorabi@yahoo.com 8700319475328460027910 8700319475328460027910 No Social Determinants of Health Research Center, Department of Physiology,Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran. مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران Zahra Kiani زهرا کیانی kiani.za@gmail.com 8700319475328460027911 8700319475328460027911 No Cellular and Molecular Research Center, Department of Pharmacology, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran. مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران. Mitra Moodi میترا مودی mitra_m2561@yahoo.com 8700319475328460027912 8700319475328460027912 Yes Social Determinants of Health Research Center, Department of Public Health, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran. مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثّر بر سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران.