fa ارزشیابی برنامه آموزش بهداشت به منظور کاهش میزان آلودگی به شپش سر در بین دانش آموزان دختر مدارس ابتدایی آموزش بهداشت Health Education مقاله اصیل پژوهشی Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: با توجه به نقشی که شپش سر در انتقال بیماریهای مختلف دارد و به عنوان یک عامل مهم در سنجش سطح بهداشت جامعه و بخصوص بهداشت فردی محسوب می شود، مطالعه حاضر با هدف ارزشیابی برنامه آموزش بهداشت به منظور کاهش میزان آلودگی به شپش سر انجام شد.<br> روش بررسی: این مطالعه تجربی (آزمون- شاهد) در سال 1382 بر روی دانش آموزان دختر مدارس ابتدایی شهر زابل انجام شد. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه، برگ ثبت شواهد مستقیم رفتار یا فرم بازنگری و معاینه از نظر وجود نمف و شپش بالغ بود. پس از تعیین میزان آلودگی به شپش سر در افراد مورد مطالعه و انجام آزمون اولیه، برنامه و محتوای آموزشی تهیه گردید؛ سپس 175دانش آموز پایه پنجم مبتلا به شپش سر به صورت تصادفی به دو گروه آزمون و شاهد تقسیم شدند. در گروه آزمون، مداخله آموزشی صورت گرفت. بعد از 1.5 ماه آزمون ثانویه انجام شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمونهای t زوجی و Chi-Square در سطح معنی داری P&rlm;?0.05تحلیل شدند.<br> یافته ها: از بین 1066 دانش آموز، 313 نفر (29.4%) آلودگی به شپش سر داشتند. پس از مداخله آموزشی، میزان آلودگی در گروه آزمون به 17.6% کاهش یافت ولی در گروه شاهد تغییری نکرد. در گروه آزمون اختلاف معنی داری از نظر تاثیر برنامه آموزش بهداشت بر آگاهی، نگرش و عملکرد بهداشتی مشاهده شد (P<0.001) ولی در گروه شاهد این اختلاف معنی دار نبود. بین میزان آلودگی به شپش سر با متغیرهای میزان تحصیلات والدین، پایه تحصیلی، دفعات استحمام در هفته، وجود حمام در منزل، میزان درآمد ماهیانه، بعد خانوار و استفاده از وسایل مشترک (مقنعه، روسری، شانه و حوله) ارتباط معنی داری وجود داشت (P<0.02) (84.8 =?2).<br> نتیجه گیری: در این تحقیق برنامه آموزش بهداشت در کاهش آلودگی به شپش سر تاثیر مثبت داشت؛ بر این اساس توصیه می شود آموزش بهداشت فردی به صورت مدون در کتابهای آموزشی گنجانده شود و در مورد علائم و نحوه انتقال و پیشگیری، در مدارس و جلسات اولیا و مربیان، به والدین آموزش داده شود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Aim</strong>: Pediculus Humanus Capitis has crucial role in transferring different diseases. Social hygiene and personal hygiene have particular role in prevention of this infection. The present study was aimed at planning and evaluating a hygiene- education program to reduce the extent of infection to Pediculus Humanus Capitis among female elementary students in Zabol during 2003.<br> <strong>Materials and Methods</strong>: The present study is a quasi- experimental one in which we had case and control subjects. Means of gathering data were questionnaires, recording files of overt behavior or check-lists, and screening to verify the existence of nymphs and adult pediculi. After determining the extent of infection to Pediculus Capitis among female elementary students in Zabol and holding pre-test on the basis of the obtained data, a hygiene program together with educational content was planned. Then, 175 fifth grade students infected with Pediculus Capitis were randomly divided into case &ndash; control groups. In the case group (87 students and their mothers) educational intervention was done. After 1.5 months post-test was carried<br> out. The obtained data was analysed through SPSS statistical soft-ware by statistical paired t-test, and Chi-Square.<br> <strong>Results</strong>: Among 1066 female elementary students under study, 313 cases (29.4%) were infected with Pediculus Capitis. After educational intervention the extent of infection in the case decreased to 17.6% but it did not change in the control. Besides, the statistical paired-t-test revealed a significant difference regarding the effect of hygiene educational program on knowledge, attitude, and hygienic behavior of the students and their mothers in the case group (P<0.001) but in the control group this difference was not significant. The statistical &chi;2 test showed that there was a significant relationship between infection to Pediculus Capitis and variables such as parents&#39; level of education, school level, number of washing during the week, having a bath at home, monthly income, family population, and using shared articles- e.g veil, scarf, comb, and towel- (P<0.02, &chi;2= 84.8).<br> Conclusion: The obtained results showed that the hygiene educational program had a positive effect on the decrease of infection to Pediculus Capitis among the studied subjects.</div> آموزش بهداشت, شپش سر, دختر, مدارس ابتدایی, زابل Hygiene education, Pediculus Capitis, Female, Elementary schools, Zabol 9 15 http://journal.bums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-57&slc_lang=fa&sid=1 I. Zareban ایرج ضاربان zareban@yahoo.com 8700319475328460025918 8700319475328460025918 Yes Instructor, Department of Health Education, Faculty of Public Health, Zabol University of Medical Sciences. Zabol, Iran. کارشناس ارشد آموزش بهداشت، عضو هیأت علمی گروه آموزشی بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زابل M. Abbaszadeh محمد عباس زاده بزی 8700319475328460025919 8700319475328460025919 No Instructor, Department of Health Education, Faculty of Public Health, Zabol University of Medical Sciences. Zabol, Iran کارشناس ارشد آموزش بهداشت؛ عضو هیأت علمی گروه آموزشی بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زابل M. Moodi میترا مودی 8700319475328460025920 8700319475328460025920 No Instructor, Department of Health Education, Faculty of Paramedicine, Birjand University of Medical Sciences. Birjand, Iran کارشناس ارشد آموزش بهداشت؛ عضو هیأت علمی گروه آموزشی بهداشت، آموزشکده پیراپزشکی ، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند H. Mehrjoo Fard حسن مهرجوفرد 8700319475328460025921 8700319475328460025921 No Instructor, Birjand University of Medical Sciences. Birjand, Iran کارشناس ارشد زبانشناسی همگانی؛ عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند HR. Ghaffari حمیدرضا غفاری 8700319475328460025922 8700319475328460025922 No Instructor, Department of Anatomy, Faculty of Medicine, Zabol University of Medical Sciences. Zabol, Iran کارشناس ارشد علوم تشریحی؛ عضو هیأت علمی گروه آموزشی علوم پایه، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زابل