en پیشگیری آغازین از بیماری‌های کاردیومتابولیک: مرور روایتیِ عوامل خطر نوپدید در ۱۰۰۰ روز اول زندگی پزشكي اجتماعي Social Medicine مروری Review <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">بیماری‌های قلبی-متابولیک از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر و ناتوانی در جهان محسوب می‌شوند و رویکردهای رایج پیشگیری عمدتاً بر شناسایی و کنترل عوامل خطر در بزرگسالی متمرکز بوده‌اند. با این حال، شواهد فزاینده حاصل از نظریه خاستگاه تکوینی سلامت و بیماری نشان می‌دهد که ریشه بسیاری از این بیماری‌ها در اوایل زندگی، به‌ویژه در بازه حیاتی ۱۰۰۰ روز اول زندگی، شکل می‌گیرد. هدف این مقاله مرور و تبیین نقش &laquo;عوامل خطر نوپدید&raquo; در ۱۰۰۰ روز اول زندگی در ایجاد استعداد ابتلا به بیماری‌های </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">قلبی-متابولیک</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> و برجسته‌کردن مفهوم &laquo;پیشگیری آغازین&raquo; به‌عنوان یک راهبرد مغفول در سلامت عمومی است. شواهد نشان می‌دهند که عواملی نظیر تغذیه مادر در بارداری، استرس‌های دوران جنینی، کم‌وزنی و نارس‌بودن هنگام تولد، نوع زایمان، اختلال در شکل‌گیری میکروبیوم، آلودگی هوا، تغییرات اقلیمی، الگوهای تغذیه نوزاد به‌ویژه شیردهی، جدایی زودهنگام از مادر و تجارب منفی اوایل کودکی می‌توانند از طریق برنامه‌ریزی زیستی، تغییرات اپی‌ژنتیک، التهاب مزمن و اختلال عملکرد میتوکندری، خطر چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span arial="" style="font-family:">&ndash;</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">عروقی را در طول عمر افزایش دهند. تمرکز بر این بازه زمانی، فرصتی کم‌هزینه و پایدار برای بازطراحی راهبردهای پیشگیری اساسی از بیماری‌های </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">قلبی-متابولیک</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> فراهم می‌کند.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11.0pt"><span style="background:white"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Cardiometabolic diseases are among the most important causes of mortality and disability worldwide, and prevailing prevention approaches have mainly focused on the identification and control of risk factors in adulthood. However, increasing evidence derived from the Developmental Origins of Health and Disease framework indicates that the roots of many of these diseases are formed in early life, particularly during the critical window of the first 1,000 days of life. This study aimed to review and explain the role of &quot;emerging risk factors&quot; in the first 1,000 days of life in shaping susceptibility to cardiometabolic diseases and to highlight the concept of &quot;primal prevention&quot; as a neglected strategy in public health. Evidence shows that factors, such as maternal nutrition during pregnancy, prenatal stress, low birth weight and preterm birth, mode of delivery, disruptions in microbiome development, air pollution, climate change&ndash;related exposures, infant feeding patterns&mdash;especially breastfeeding, early maternal separation, and adverse childhood experiences, can increase the risk of obesity, type 2 diabetes, and cardiovascular diseases throughout life. Focusing on this time frame provides a low-cost and sustainable opportunity for redesigning fundamental prevention strategies for cardiometabolic diseases.</span></span></span></span></div> بیماری قلبی عروقی, تکامل کودکی, بارداری, پیشگیری Cardiovascular disease, Childhood development, Pregnancy, Prevention 0 0 http://journal.bums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3743-2&slc_lang=en&sid=1 Nouzar Nakhaee نوذر نخعی nakhaeen@gmail.com 8700319475328460051627 8700319475328460051627 Yes Health Services Management Research Center, Institute for Futures Studies in Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran مرکز تحقیقات مدیریت ارائه خدمات سلامت، پژوهشکده آینده‌پژوهی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران Muhammad Samari محمد ثمری samarim61@gmail.com 8700319475328460051628 8700319475328460051628 No Neuroscience Research Center, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran مرکز تحقیقات علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران