fa بررسی برخی عوامل مرتبط با بهداشت دهان و دندان بر اساس الگوی اعتقاد بهداشتی در دانش‌آموزان دختر دبیرستانهای شهر یزد بيماري هاي دهان و دندان Oral and Maxillofacial Diseases مقاله اصیل پژوهشی Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: بیماریهای دهان و دندان از جمله شایعترین بیماریهای مردم دنیا هستند که معمولاً در سنین نوجوانی آغاز می‌شود و رعایت بهداشت دهان و دندان در طیّ این دوران تأثیر بسیار زیادی بر کاهش این بیماری دارد. مطالعه حاضر با هدف تعیین عوامل مرتبط با بهداشت دهان و دندان براساس الگوی اعتقاد بهداشتی در دانش‌آموزان دختر دبیرستانهای شهر یزد انجام شد. رو ش تحقیق: در این مطالعه مقطعی (توصیفی- تحلیلی) که در سال تحصیلی 85-1384 انجام شد، تعداد 201 نفر از دختران دبیرستانی شهر یزد که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شده بودند، مورد مطالعه قرار گرفتند. به منظور جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه‌ای که بر اساس الگوی اعتقاد بهداشتی طراحی شده بود، استفاده گردید. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آمار توصیفی و نیز آزمونهای همبستگی پیرسون، آنالیز واریانس و آزمون توکی در سطح معنی‌داری 05/0P&le; مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: سنّ دانش‌آموزان بین 14-17 با میانگین 85/0&plusmn;2/15سال بود. میانگین نمره موانع درک‌شده دانش‌آموزانی که شغل پدرشان کارمند بود، 77/9 و در آنهایی که شغل پدرشان کارگر بود، 35/11 به دست آمد. آزمون آماری آنالیز واریانس ارتباط معنی‌داری را بین این دو مورد نشان داد (306/5=F، 2=df، 006/0=P). 5/65% دانش‌آموزان یک بار در شبانه‌روز مسواک می‌زدند؛ 5/37% در شبانه‌روز از نخ دندان استفاده می‌نمودند و 1/11% هر شش ماه یک بار به دندانپزشک مراجعه می‌کردند. در بررسی رابطه بین نمره شدّت درک‌شده و نمره رفتارهای بهداشت دهان و دندان، آزمون همبستگی پیرسون ارتباط معنی‌داری بین این دو مورد نشان داد (148/0=r، 036/0=P)؛ همچنین این آزمون ارتباط معنی‌داری را بین نمره موانع درک‌شده و نمره نحوه رفتار نشان داد (176/0-= r، 012/0=P) ولی در مورد حساسیت و منافع درک‌شده، همبستگی معنی‌دار با رفتار مشاهده نگردید. نتیجه‌گیری: در این مطالعه شدّت و موانع درک‌شده همبستگی معنی‌داری با رفتار مورد نظر داشتند. بین حساسیت و منافع درک‌شده با رفتار، همبستگی معنی‌دار مشاهده نشد؛ همچنین میانگین نمره اکتسابی دانش‌آموزان در مورد شدّت، حساسیت و منافع درک‌شده خوب بود ولی رفتار متناسب با آن مطلوب نبود. به نظر می‌رسد عوامل دیگری علاوه بر این اعتقادات در بروز و نحوه رفتارهای بهداشت دهان و دندان مؤثرند؛ بنابراین بررسیهای گسترده‌تری در این زمینه مورد نیاز است.</div> Background and Aim: Oral diseases are among the most prevalent diseases in the world, which usually begin during adolescence but oral health can reduce them to a great extent .This cross-sectional study which aimed at determining factors related to oral health in high school female students in Yazd on the basis of HBM (Health Belief model) was used as a framework in order to analyze the related factors of oral health behavior (OHB) during the school year 2005-2006. Materials and Methods: In this cross-sectional (descriptive and analytical) study 201 female high school students in Yazd were surveyed. Multistage randomized sampling was used. Means of data collection was a questionnaire designed according to oral health beliefs or OHB (perceived severity, susceptibility, benefits, barriers) .The obtained data was analyzed by means of SPSS software, descriptive statistics, and Pearson coefficient tests, variance analysis, and Tukey test and P0.05 was taken as the significant level. Results: The subjects of the study aged 14-17 years with a mean of 15.2&plusmn;0.8 years. Mean of perceived barriers of the students whose fathers were clerks was 9.77 and that of students whose fathers were labourers was 11.35.Statistical variance analysis test showed a significant relationship between these two (P=0.006, df=2, F=5.306). Most (65.5%) of the students brushed once a day, 37.5% of them used dental floss, and 11.1% saw a dentist every 6 months. Pearson coefficient test showed a significant relationship between perceived severity and oral health behavior/ OHB (P=0.036, r=0.148). Besides, perceived barriers were correlated with OHB (P=0.012, r=-0.176). No significant association was found between sensitivity and perceived benefits on one hand and behavior on the other. Conclusion: In this study, perceived severity and barriers showed a significant correlation with the expected behavior. There was no significant relationship between sensitivity and perceived benefits with behavior. Moreover, it was found that mean grade of the students at perceived &ldquo;severity&rdquo;, &ldquo;sensitivity&rdquo;, and &ldquo;benefits&rdquo; was favorable but their behavior was not favorable with regard to it. It seems as if other factors, beyond these beliefs, are effective in the occurrence and quality of oral health behavior. Therefore, more extensive research is recommended in respect of this. بهداشت دهان و دندان, الگوی اعتقاد بهداشتی, دانش‌آموز دبیرستانی, دختر, یزد Oral health, Health belief model, High school student, Female, Yazd 40 47 http://journal.bums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-286&slc_lang=fa&sid=1 SS. Mazloomi Mahmoodabad سید سعید مظلومی‌ محمودآباد mazloomy_s@yahoo.com 8700319475328460028674 8700319475328460028674 Yes Associate Professor, Department of Control of Diseases, Shahid Sadooghi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشیار گروه آموزشی مبارزه با بیماری ها، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد N. Roohani Tanekaboni نوشین روحانی تنکابنی 8700319475328460028675 8700319475328460028675 No MSc. in Health Education, Yazd Shahid Sadooghi University of Medical Sciences, Yazd, Iran