fa تأثیر آموزش برنامه خودمراقبتی بر عوارض ناشی از بیماری در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (MS) آموزش بهداشت Health Education مقاله اصیل پژوهشی Original Article <p align="right">&nbsp;<strong> زمینه و هدف: </strong>بیماری مولتیپل اسکلروزیس (MS) یک بیماری مزمن و غیر قابل علاج سیستم عصبی مرکزی است که عوارض و مشکلات فراوانی برای بیماران مبتلا ایجاد نموده و آنها را به سوی ناتوانی و وابستگی در زندگی سوق می‌دهد؛ بنابراین استفاده از روشها و مداخلات مناسب جهت مقابله با این عوارض ضروری می‌باشد؛ مطالعه حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش برنامه خودمراقبتی بر عوارض ناشی از بیماری در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس ( MS ) در انجمن MS ایران انجام شد.</p> <p align="right">&nbsp;<strong> روش تحقیق: </strong>در این مطالعه نیمه‌ تجربی، ٣٤ بیمار مبتلا به MS به طریق مبتنی بر هدف با روش نمونه‌گیری آسان انتخاب شدند. ابتدا قبل از آموزش برنامه خودمراقبتی، اطلاعات مورد نیاز (مشخصات فردی و عوارض ایجاد شده در اثر بیماری) از طریق پرسشنامه‌های اطلاعات فردی و فهرست مشکلات، از بیماران مورد پژوهش جمع‌آوری گردید. با بررسی اطلاعات حاصله و مشخص‌شدن انواع عوارض ایجادشده و مراقبتهای مورد نیاز، برنامه آموزشی مناسب برای آنها تهیه و تدوین شد؛ سپس کلاسهای آموزشی در طی هفت جلسه به صورت گروهی جهت آشنایی این بیماران با بیماری، علل، روشهای تشخیصی، درمانها و برنامه‌های خودمراقبتی در زمینه مشکلات و عوارض ناشی از بیماری MS برگزار گردید؛ پس از آن به مدت یک ماه برنامه‌های خودمراقبتی توسط بیماران اجرا شد و پژوهشگران نیز با استفاده از فرم‌های بازنگری گزارشی، نمونه‌ها را کنترل نمودند. مجدداً پرسشنامه‌های فهرست مشکلات پس از گذشت یک ماه توسط نمونه‌ها تکمیل شد و داده‌های قبل و بعد از مداخله با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS و روشهای آماری توصیفی و استنباطی t وج شده و ویلکاکسون در سطح معنی‌داری ٠۵/٠ P< مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.</p> <p align="right">&nbsp;<strong> یافته‌ها: </strong>بین میزان به کارگیری برنامه خودمراقبتی توسط بیماران در مرحله قبل و بعد از مداخله تفاوت معنی‌داری وجود داشت؛ به گونه‌ای که میانگین نمره آنها از 3 (قبل از مداخله) به 76/26 (بعد از مداخله) افزایش یافت (٠٠٠١/۰= P )؛ همچنین قبل از مداخله میزان گرفتگی عضلات این بیماران ٥/۲۶%، احساس خستگی ٩/٥٥%، یبوست ١/٤٤% و فراموشی ٥/٢٣% بود ولی پس از یک ماه اجرای برنامه خودمراقبتی، میزان گرفتگی عضلات این بیماران به ٩/٥%، احساس خستگی به ٧/١٤%، یبوست به ٨/١١% و فراموشی به ٧/١٤% کاهش پیدا نمود (٠۵/٠ P< ).</p> <p align="right">&nbsp;<strong> نتیجه‌گیری: </strong>آموزش برنامه خودمراقبتی باعث افزایش افزایش خود مراقبتی در بیماران و همچنین کاهش تعدادی از عوارض بیماری مولتیپل اسکلروزیس می‌شود؛ بنابراین استفاده از برنامه خودمراقبتی جهت کاهش عوارض ناشی از این بیماری در مبتلایان پیشنهاد می‌گردد.</p> Background and Aim: Multiple sclerosis (MS) is a chronic and incurable disease of central nervous system (CNS), which causes a lot of complications and problems for patients and leads to their life dependency and disability. Thus, it is necessary to utilize appropriate methods and interventions in order to reduce these problems in MS patients. The purpose of this research, which was done in the Iranian MS Society, was to find out the effects of a self- care education program on complications of MS patients. Materials and Methods: In this quasi &ndash; experimental study, 34 patients with MS were selected based on purposive and accessible sampling method. Before implementing the education program, primary information (demographic data and complications resulting from MS) were collected through demographic and health- problem index questionnaires. After studying the obtained data and identifying the complications resulted and the necessary care program instructional classes were held for seven sessions to acquaint MS patients with causes, diagnostic methods, treatment, and self-care programs as regards its complications. Then, self-care programme was followed by patients for one month and researchers, too, checked the subjects through reportorial revision checklists. Again, health-problem index questionnaires were filled out by the same subjects after one month. Pre/Post intervention data were analysed by means of SPSS software, descriptive statistical methods, including Student paired-t, and Wilcoxon tests at the significant level P<0.05. Results: There was a highly significant (P=0.0001) difference between the rate of complications before and after the self-care education programme the mean score increased from &ldquo;3&rdquo; to &ldquo;26.76&rdquo; before and after education, respectively. .Moreover, before the intervention 26.5 % of the subjects had muscular seizure, 55.9% fatigue, 44.1% constipation, and 23.5% suffered from amnesia. But after one month, these percentages changed to 5.9%, 14.7%, 11.8%, and 14.7% respectively (P<0.05). Conclusion: Self-care education increases patients&rsquo; taking self- care and reduces some of the complications of MS. Therefore, it is recommend that self- care education programs should be used to decrease these complications. مولتیپل اسکلروزیس (MS), برنامه خودمراقبتی, عوارض بیماری Multiple Sclerosis, Self-care, Symptoms of MS disease 54 59 http://journal.bums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-269&slc_lang=fa&sid=1 H. Madani حسین مدنی madanih@zums.ac.ir 8700319475328460028634 8700319475328460028634 Yes Instructor, Department of Nursing, Zanjan University of Medical sciences, Zanjan, Iran. کارشناس ارشد آموزش پرستاری، عضو هیئت علمی و مربی دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان H. Navipour حسن ناوی‌پور 8700319475328460028635 8700319475328460028635 No Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran دانشگاه تربیت مدرس P. Roozbayani پرویز روزبیانی 8700319475328460028636 8700319475328460028636 No N. Mousavinasab نورالدین موسوی‌نسب 8700319475328460028637 8700319475328460028637 No