fa بیوتروریسم و جنگ‌افزارهای بیولوژیک، از گذشته تا به امروز: یک مطالعه مروری کلاسیک سم شناسي Toxicology مروری Review <p dir="RTL" style="margin-right:42.55pt">بیوتروریسم، به هر گونه اقدام وحشت‌زا و آسیب‌رسان گفته می&rlm;شود که با استفاده از آزادسازی یا انتشار عمدی عوامل بیولوژیک شدیداً بیماری&rlm;زا شامل انواعی از میکروارگانیسم&rlm;ها و یا سموم بیولوژیک، انجام پذیرد. با تهدیدات فزاینده تروریسم، لازم است که خطر مواجه با انواع میکروارگانیسم&rlm;ها به‌عنوان یک ابزار قدرتمند تهاجم و تهدید، جدّی گرفته شود. این مقاله، به توضیح مفهوم جنگ‌افزارهای بیولوژیک و روند توسعه تاریخی آن، با تأکید بر تلاش&rlm;ها برای کنترل تکثیر این نوع تسلیحات در طول زمان می‌پردازد.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:42.55pt">اثرات بالقوّه بیماری&rlm;های مسری بر روی مردم و نیروهای نظامی، از 600 سال قبل از میلاد شناخته شده بود. استفاده از قربانیان طاعون به‌عنوان سلاح در جنگ&rlm;های قرون وسطی و توسعه آبله بر ضدّ بومیان در آغاز کشف قاره آمریکا، توسعه جنگ‌افزارهای بیولوژیکی در جریان جنگ جهانی اول، دوم و دوران جنگ سرد و حتی در آغاز هزاره سوم، همگی نشان از اهمیت استراتژیک قدرت بازدارندگی میکروارگانیسم&rlm;های بیماری‌زا برای برتری‌جویی بعضی دولت&rlm;ها و فرقه&rlm;ها داشته و دارد. تلاش&rlm;های تاریخی در استفاده از بیماری&rlm;های عفونی&rlm; به‌عنوان جنگ‌افزار بیولوژیکی، نشان می&rlm;دهد که تمایز بین رخ داد طبیعی اپیدمی یک بیماری عفونی و وقوع آن در نتیجه یک حمله بیولوژیکی عمدی، بسیار مشکل است. همین ویژگی، به‌کارگیری آن را برای اهداف برتری‌جویی میسّر ساخته است. توافقات بین‌المللی برای کنترل توسعه جنگ‌افزارهای بیولوژیک همچون پروتوکل 1925 ژنو و کنوانسیون منع توسعه، تولید و ذخیره‌سازی تسلیحات باکتریولوژیک و توکسینی نیز نتوانسته است به کنترل توسعه و به‌کارگیری جنگ‌افزارهای بیولوژیک منجر گردد. مقاله حاضر از نوع مروری سنتی است و هدف از آن، افزایش آگاهی مردم به‌ویژه دست‌اندرکاران امور پزشکی و مسؤولین کشور می‌باشد.</p> <p>Bioterrorism is defined as any terrorist action of intentional release or dissemination of highly pathogenic biological agents, including a variety of microorganisms or biological toxins. With the growing threat of terrorism, is necessary that the potential danger of various microorganisms &ndash; as a powerful tool of aggression and threat- to be taken seriously.</p> <p>This review tries to explain the concept of biological weapons and their historical development process with an emphasis on efforts to control the proliferation of these types of weapons over the last century. Potential impact of infectious diseases on people and armed forces was known from since 600 BC.</p> <p>Using the victims of the plague as a weapon in medieval warfare and spread of smallpox as a weapon during the war against the Indians when initially America was discovered, the development of biological weapons during the World War I, World War II and the Cold War, and even since the beginning of the third millennium, all show the strategic importance of pathogenic microorganisms as a deterrent power for the superiority of some governments and cults.</p> <p>Historical attempts to use infectious diseases as biological weapons reveal that the distinction between a natural outbreak of an infectious disease and that of a deliberate biological attack is very difficult. Abusing this characteristic of infectious diseases has made it possible for the purposes of superiority.</p> <p>International agreements to control the development of biological weapons, such as &ldquo;the 1925 Geneva Protocol&rdquo; and &ldquo;the Convention on the Prohibition of the Development, Production and Stockpiling of Biological and Toxic Weapons&rdquo; have not been able to control the development and using of biological warfare.&nbsp; The current paper is a classic review (Overview) article aiming at increasing the knowledge and awareness of people especially of health authorities and government officials.</p> بیوتروریسم؛ جنگ‌افزارهای بیولوژیک؛ مرور تاریخی Bioterrorism, Biological weapons, Historical review 182 198 http://journal.bums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1176-1&slc_lang=fa&sid=1 Majid Zare Bidaki مجید زارع بیدکی m.zare@live.co.uk 8700319475328460027771 8700319475328460027771 No Birjand Hepatitis Research Center, Assistant professor in Medical Microbiology, Faculty of Paramedical, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran مرکز تحقیقات هپاتیت، استادیار گروه میکروبیولوژی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران Mahdi Balalimood مهدی بلالی مود mbalalimood@mums.ac.ir 8700319475328460027772 8700319475328460027772 Yes of Clinical Toxicology, Medical Toxicology Research Center, Medical Faculty, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran سم‌شناسی بالینی، مرکز تحقیقات سم‌شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.