fa بررسی عوامل مؤثّر بر رفتار فعالیت فیزیکی بر اساس الگوی فرانظری، در کارکنان دانشگاه‌های بیرجند آموزش بهداشت Health Education مقاله اصیل پژوهشی Original Article <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">فعالیّت فیزیکی به‌عنوان یک رفتار بهداشتی مؤثّر، نه‌تنها از بسیاری از مشکلات بهداشتی پیشگیری می‌کند، بلکه می‌تواند سبک زندگی سالم را نیز ارتقا دهد</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"> یکی از الگوهایی که به تبیین رفتار فعالیت فیزیکی می‌پردازد، الگوی فرانظری</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">می‌باشد</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"> مطالعه حاضر، با هدف بررسی عوامل مؤثّر بر رفتار فعالیت فیزیکی بر اساس الگوی فرانظری در کارکنان دانشگاه‌های بیرجند انجام شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">روش تحقیق:</span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"> در این مطالعه </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">مقطعی،</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"> تعداد 200نفر از کارکنان حوزه معاونت آموزشی و تحقیقات دانشگاه‌های بیرجند، به‌روش سرشماری وارد مطالعه شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ای مشتمل بر اطلاعات دموگرافیک و سازه‌های مدل فرانظری بود که به‌روش خودگزارش‌دهی تکمیل گردید. </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">روایی پرسشنامه‌ها، از طریق بررسی روایی صوری و محتوایی توسط اساتید و پایایی پرسشنامه از طریق محاسبه آلفای کرونباخ و تعیین ضریب همبستگی به‌روش آزمون-بازآزمون تأیید شد. داده‌های گردآوری‌شده، وارد نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPSS</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"> (ویرایش 16) شد و توسط آزمون‌های آماری آنالیز واریانس یک‌طرفه، کروسکال‌والیس و تست تعقیبی توکی، در سطح معنی‌داری 05/0></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">&alpha;</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"> مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها:</span></span></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">میانگین سنّی شرکت‌کنندگان 9/8</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">9/36 بود. از 200 شرکت‌کننده، 90 نفر (45%) مرد بودند.</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">14% از شرکت‌کنندگان در مرحله پیش‌تفکّر، 28% در مرحله تفکّر، 29% در مرحله آمادگی، 8/7% در مرحله عمل و 2/21% در مرحله نگهداری رفتار فعالیت فیزیکی قرار داشتند. نتایج آزمون آنالیز واریانس، اختلاف آماری معنی‌داری را بین مراحل تغییر رفتار فعالیت فیزیکی با منافع درک‌شده، توازن در تصمیم‌گیری، فرآیندهای تغییر و خودکارآمدی نشان داد (001/0></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">).</span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"> اغلب کارکنان مورد بررسی، زندگی بی‌تحرّکی داشتند که نشان می‌دهد، مداخلات برنامه‌ریزی‌شده برای ارتقای فعالیت فیزیکی کارکنان مورد نیاز می‌باشد. در این زمینه، استفاده از مداخلات مبتنی بر مدل فرانظری می‌تواند کمک‌کننده باشد.</span></span></span> <strong>Background and Aim:</strong> Physical activity is an effective health behavior not only to prevent various health problems but also to promote healthy lifestyle. Transtheoretical model (TTM) is one of the models applied to assess physical activity behavior. The aim of the current study was to investigate factors affecting physical activity behavior among employees of Birjand universities, based on transtheoretical model.<br> <strong>Materials and Methods: </strong>This cross-sectional study was conducted on 200 employees in deputies of Research and Education sectors in Birjand universities, who were recruited through Census method. The instrument for data collection was a questionnaire including demographic variables and having the constructs of transtheoretical model. The questionnaire was completed through self-reported method. Validity of the questionnaire was tested by experts regarding its face and content validity. The questionnaire`s reliability was confirmed using Cronbach&#39;s alpha and correlation coefficient through test-retest method. The obtained data was analyzed by one-way ANOVA, Kruscal-Wallis and post hoc Tukey&#39;s test using SPSS software (V: 16) and P<0.05 was taken as the significant level.<br> <strong>Results: </strong>&nbsp;Mean age of the participants was 36.9 &plusmn; 8.9 years. Out of 200 subjects 90 (45%) were male. Among the participants 14% were in precontemplation stage, 28% in contemplation, 29% in preparation, 7.8% in the action, and 21.2% in maintenance stage of physical activity behavior. ANOVA test revealed a significant difference between the physical activity stage of change and pros, decisional balance, process of change, self-efficacy (p<0.001).<br> <strong>Conclusion: </strong>Since the majority of employees had a sedentary lifestyle, it is a necessity to conduct some planned interventions in order to promote their physical activity behavior. This, interventions based on transtheoretical model can be helpful. مدل فرانظری؛ مراحل تغییر؛ فعالیت فیزیکی؛ کارکنان Transtheoretical model, Stage of change, Physical activity, Staff 352 361 http://journal.bums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1498-1&slc_lang=fa&sid=1 Mitra Moodi میترا مودی mitra_m2561@yahoo.com 8700319475328460034082 8700319475328460034082 Yes Social Determinants of Health Research Center, department of Public Health, faculty of Health, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثّر بر سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران Gholamreza Sharifzadeh غلامرضا شریف زاده rezamood@yahoo.com 8700319475328460034083 8700319475328460034083 No Social Determinants of Health Research Center, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثّر بر سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران fatemeh rakhshany zabol فاطمه رخشانی زابل f_rakhshany@yahoo.com 8700319475328460034084 8700319475328460034084 No Social Determinants of Health Research Center, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثّر بر سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایراندانشگاه علوم پزشکی بیرجند