fa بررسی اثرات مصرف مواد اعتیادآور، بر کارکردهای عصب- روانشناختی معتادان شهر شیراز سم شناسي Toxicology مقاله اصیل پژوهشی Original Article زمینه و هدف: امروزه رایج‌ترین روش درمان وابستگی به مواد مخدر، استفاده از متادون است. با این‌ حال، تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف این دارو، می‌تواند اثرات سوء عصبی-‌شناختی داشته باشد؛ بنابراین بررسی میزان اثرات منفی مصرف این دارو در مقایسه با تریاک و نورجیزک و نیز در افراد سالم حائز اهمیت است. هدف از انتخاب گروه تریاک و نورجیزک، شیوع مصرف این دو ماده در جامعه و ناشناخته‌بودن اثرات عصب-‌رواشناختی آنهاست. روش تحقیق: این تحقیق از نوع مطالعات توصیفی-تحلیلی است. به‌منظور اجرای این تحقیق، با مراجعه به مراکز ترک اعتیاد شهر شیراز، نمونه‌ای به حجم 119 نفر مرد (شامل 32 نفر مصرف‌کننده متادون، 30 نفر مصرف‌کننده نورجیزک، 27 نفر مصرف‌کننده تریاک و 30 نفر گروه کنترل) به‌صورت در دسترس وارد مطالعه شدند؛ سپس آزمون‌های حافظه کلامی-شنیداری ‌ری، رنگ-کلمه استروپ و پیگیری ‌هدف اجرا شد. داده‌های حاصل. با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS (ویرایش 13)و تست های واریانس یک گرفه و توکی در سطح معنی داری 05/0=α تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد، گروه‌ها در حافظه کوتاه‌مدت (87/2=F، 04/0P=)، توان‌ یادگیری (09/5=F، 002/0P=)، یادآوری ‌تآخیری (26/4=F، 007/0P=)، بازشناسی (41/6=F، 001/0P=) و پیگیری ‌هدف (68/3=F، 01/0P=) با یکدیگر تفاوت معنی‌دار داشتند. آزمون تعقیبی نشان داد مصرف نورجیزک، باعث بیشترین آسیب نسبت به دیگر گروه‌ها در حافظه کوتاه‌مدت (03/0=P)، توان ‌یادگیری (003/0=P)، بازشناسی (01/0=P) و پیگیری ‌هدف (02/0=P) می‌شود. نتیجه‌گیری: این تحقیق نشان داد مصرف تریاک و نورجیزک، می‌تواند کارکردهای عصبی‌-روانشناختی را دچار آسیب کند. این آسیب به‌خصوص در نواحی مغزی وابسته به عملکردهای اجرایی، حافظه و یادگیری، با وضوح بیشتری دیده می‌شود، اما مصرف متادون می‌تواند تا حدّی این آسیب‌ها را کاهش دهد. Background and Aim: Today, one of the mostly used medicines to treat opioid abuse is methadone maintenance treatment. Some studies have reported that this treatment has cognitive side-effects. But, it is important to study the extent of the negative effects of methadone, compared to opium and Norjizak in normal individuals. The reason why there two narcotic drugs were chosen was the high prevalence of taking them in the community in terms of their unknown neuropsychological effects. Materials and Methods: The present research was a descriptive - analytical investigation. The sample of the study consisted of 119 men (32 methadone, 30 norjizak, 27 opium abusers and 30 individuals as the control group) who were all selected through access method. Tools used for data collection were: Rey’s auditory verbal learning test, Trail making test,and Stroop colors-word test. The obtained data was analysed by means of SPSS software (V:13) using one-way variance analysis and Tukey at the significant level α=0.05. Results: Our study showed that there was a significant difference between the groups in short term memory (F=2.87, P=0.01), learning ability (F=5.09, P=0.002), delayed memory (F=4.26, P=0.007), and trial making test (F=3.68, P=0.01).The test following revealed that Norjizak -dependent subjects performed significantly worse than others with respect to short-term memory (P=0.03), learning ability (P=0.003), recognition (P=0.01) , and trial making tests (P=0.02). Conclusion: The current study confirmed that opium and Norjizak abusing had destructive effects mainly in the functions of specific brain regions supporting memory, learning, and executive functions. However, methadone can minimize these negative effects. حافظه, متادون, نورجیزک, کارکردهای عصب-روانشناختی, تریاک, اعتیاد Memory, Methadone, Norjizak, Neuropsychological Functions, Opium, Information processing 295 304 http://journal.bums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1063-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Javad Seyed Mahmoudi سیدجواد سیدمحمودی sjsmahmoodi@gmail.com 8700319475328460027379 8700319475328460027379 Yes Faculty of Psychology, Ferdowsi university, Mashhad, Iran دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران Mohamad Javad Asghari محمد‌جواد اصغری mjasghari@gmail.com 8700319475328460027380 8700319475328460027380 No Faculty of Psychology, Ferdowsi University, Mashhad, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران