fa اثربخشی برنامه آموزشی مبتنی بر (Roy Adaptation Model) بر کیفیت زندگی بیماران تحت درمان نگهدارنده با متادون: یک مطالعه نیمه تجربی روانپرستاری مقاله اصیل پژوهشی Original Article <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">زمینه و هدف:</span></b><span lang="AR-SA"> درمان نگهدارنده با متادون نقش مهمی در کاهش مصرف مواد، ایفا می‌کند. </span><span lang="FA">پژوهش</span><span lang="AR-SA"> حاضر با هدف ارزیابی اثربخشی آموزشی مبتنی بر مدل سازگاری روی</span> <span lang="AR-SA">بر کیفیت زندگی در بیماران تحت درمان نگهدارنده با متادون طراحی و اجرا شد</span><span dir="LTR">.</span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">روش تحقیق:</span></b><span lang="AR-SA"> این پژوهش یک مطالعه نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و دو گروه (مداخله و کنترل) در سال ۱۴۰۴ در طبس انجام شد. تعداد ۸۰ بیمار واجد شرایط به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و پس از اخذ رضایت‌نامه آگاهانه، به روش غیرتصادفی و بر اساس توالی ورود به مطالعه، به‌طور مساوی در دو گروه مداخله (</span><span lang="FA">۴۰</span><span lang="AR-SA">نفر) و کنترل (</span><span lang="FA">۴۰</span><span lang="AR-SA">نفر) قرار گرفتند. گروه مداخله در </span><span lang="FA">۸</span><span lang="AR-SA"> جلسه آموزشی هفتگی مبتنی بر مدل سازگاری روی شرکت کرد &nbsp;و گروه کنترل مراقبت‌های معمول را دریافت کرد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه کیفیت زندگی بود که برای هر دو گروه تکمیل شد. داده‌ها</span><span lang="FA"> توسط نرم‌افزار </span>SPSS<span lang="FA"> نسخه 26</span><span lang="AR-SA"> با آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره </span>MANCOVA<span lang="AR-SA"> و با کنترل نمرات پایه تحلیل شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها:</span></b> <span lang="AR-SA">نتایج آزمون کای‌اسکوئر نشان داد که از نظر متغیرهای سطح تحصیلات، وضعیت تأهل، وضعیت اشتغال، تعداد دفعات مصرف مواد و روش مصرف مواد مخدر، تفاوت آماری معناداری بین دو گروه مداخله و کنترل وجود نداشت</span><span lang="FA"> (05/0<</span>P<span lang="FA">)</span><span lang="AR-SA"> نتایج نشان داد که پس از کنترل نمرات پایه، میانگین نمره کلی کیفیت زندگی (001/0></span>P<span lang="AR-SA">) و بُعد سلامت روانی (001/0></span>P<span lang="AR-SA">) در گروه مداخله به‌طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نتیجه‌گیری:</span></b><span lang="AR-SA"> آموزش مبتنی بر مدل روی با بهبود کیفیت زندگی کلی و به‌ویژه بُعد سلامت روانی بیماران تحت درمان نگهدارنده با متادون همراه است.</span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><a name="_Hlk200355634"><b>Background and Aims:</b></a> <span style="background:white"><span style="color:black">Methadone maintenance treatment (MMT) plays a crucial role in reducing substance use. This study aimed to evaluate the effectiveness of an educational intervention based on the Roy Adaptation Model in improving the quality of life of patients undergoing MMT.</span></span></span><br> <span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Materials and Methods:</b> <span lang="EN">This quasi-experimental study was conducted using a pre/test-post/test design and two groups of intervention and control in Tabas, Iran, during 2025. A total of 80 eligible patients were selected via convenience sampling, and after obtaining informed consent, were non-randomly allocated into intervention (n=40) and control (n=40) groups. The intervention group participated in eight weekly educational sessions based on the Roy Adaptation Model, while the control group received routine care. Data were collected using a Quality-of-Life questionnaire. He obtained data were then analyzed using SPSS software (version 26) via Multivariate Analysis of Covariance (MANCOVA), controlling for baseline scores.</span></span><br> <span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Results:</b> According to the c<span lang="EN">hi-square test results, no statistically significant differences between were observed between the intervention and control groups regarding educational level, marital status, employment status, frequency of substance use, and method of substance use (P>0.05). Findings also showed that after controlling for baseline scores, the mean score of overall Quality of Life (P<0.001) and the mental health dimension (P<0.001) were significantly higher in the intervention group, compared to the control group</span>.</span><br> <span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Conclusion:</b> <span lang="EN">Education based on the Roy Adaptation Model is associated with an improvement in overall Quality of Life, particularly the mental health dimension, among patients undergoing methadone maintenance treatment</span>.</span></span></div> درمان نگهدارنده با متادون, پرستاری, کیفیت زندگی, کارآزمایی بالینی تصادفی, مدل سازگاری روی Methadone Maintenance Treatment, Nursing, Quality of Life, Randomized Clinical Trial, Roy Adaptation Model 0 0 http://journal.bums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3872-1&slc_lang=fa&sid=1 Ayyar ایوب ایار n90.a.ayar@gmail.com 8700319475328460053064 8700319475328460053064 No Department of Psychiatric Nursing, Tabas School of Nursing, Birjand University of Medical Sciences, Tabas, Iran گروه آموزشی داخلی-جراحی، دانشکده پرستاری طبس، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، طبس، ایران Rezaei رضا رضائی 8700319475328460053065 8700319475328460053065 Yes Department of Medical-Surgical Nursing, Tabas School of Nursing, Birjand University of Medical Sciences, Tabas, Iran گروه آموزشی پرستاری روان‌پزشکی، دانشکده پرستاری طبس، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، طبس، ایران Mostafa Abdollahi مصطفی عبدالهی abdollahi-m@yahoo.com 8700319475328460053066 8700319475328460053066 No Department of Health in Disaster and Emergencies, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences and Health Services, Yazd, Iran دپارتمان سلامت در بلایا و فوریت‌ها، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Abolfazl Hassani ابوالفضل حسنی abolfazl.23911366@gmail.com 8700319475328460053067 0009-0001-4992-893x No Department of Psychology, Ministry of Education, Tabas, South Khorasan, Iran گروه روان‌شناسی بالینی، وزارت آموزش و پرورش، طبس، خراسان جنوبی، ایران